5.3 Livredning i vann

Livredning i vatn

Kvart år druknar menneske i Noreg, og mange av desse ulykkene kunne vore unngåtte. Å kunne livredning er ein ferdigheit som bokstaveleg talt kan redde liv. I dette kapittelet lærer du om dei viktigaste prinsippa for livredning i, på og ved vatn. Du lærer å vurdere situasjonen, velje rett redningsteknikk og gjennomføre ei trygg berging.

Det viktigaste prinsippet i livredning er: Du skal aldri setje deg sjølv i fare for å redde andre. Ein livreddar som sjølv kjem i naud, blir eit ekstra problem i staden for ei løysing. Difor lærer vi ulike metodar – frå å redde frå land til å symje ut til ein person – slik at du alltid vel den tryggaste metoden.

Å kjenne att ein person i naud

Det er ikkje alltid lett å sjå at nokon held på å drukne. I filmar ser ein folk som ropar og veivar med armane, men i verkelegheita er drukning ofte stille.

Teikn på at nokon er i naud i vatnet:

- Hovudet er lågt i vatnet, ofte med munnen i vasslinja
- Hovudet er tilta bakover med open munn
- Auga er glasaktige, tomme, eller lukka
- Personen klarer ikkje å rope om hjelp – all energi blir brukt på å puste
- Armane pressar ned i vatnet ved sidene for å halde seg oppe
- Kroppen er vertikal i vatnet, utan teikn til beinspark
- Personen kan sjå ut til å klatre ein usynleg stige i vatnet

Ein person som druknar, kan berre halde seg på overflata i 20-60 sekund. Rask handling er avgjerande.

Skilnad på ein symjar i problem og ein som druknar:
- Ein symjar i problem kan framleis rope, vinke og røre seg medvite. Dei kan hjelpe seg sjølve om dei får noko å halde i.
- Ein person som druknar har mista evna til å hjelpe seg sjølv. Dei kan ikkje rope, vinke eller symje mot deg.

Redningsteknikkar – frå tryggaste til mest risikable

I livredning brukar vi prinsippet rekkje – kaste – ro – symje. Du startar alltid med den tryggaste metoden:

1. Rekkje (rekkeredning)

2. Kaste (kasteredning)

Kasteteknikk med redningsbøye:
1. Rull ut tauet ved sida av deg slik at det ikkje flokar seg
2. Hald tauenden med den eine handa
3. Kast bøya med den andre handa, underarms- eller overarmskast
4. Sikt så bøya landar rett forbi personen
5. Rop til personen at dei skal gripe bøya
6. Trekk inn rolig og jamt

3. Ro

4. Symje (symjeredning)

Symjeredning – tilnærming og berging

Om du må symje ut til ein person i naud, er dette framgangsmåten:

Tilnærming:
1. Symje crawl eller brystsymjing ut mot personen
2. Stopp 2-3 meter unna og vurder situasjonen
3. Snakk rolig til personen: «Eg skal hjelpe deg. Slapp av.»
4. Symje rundt personen og tilnærm deg bakfrå
5. Gi personen eit flytemiddel om du har eit

Kvifor bakfrå? Ein person i panikk vil instinktivt gripe tak i det som er nærmast og klatre oppå det. Om du kjem framfrå, kan dei dytte deg under vatn.

Bergingsteknikkar:

Hakegrep: Den vanlegaste bergingsteknikken for medvitslause:
- Plasser deg bak personen
- Legg handa under haka til personen med hovudet over vatn
- Symje ryggsymjing med beinspark og éin arm inn mot land

Trøttsymjartaket: For medvitne personar som er utslitne:
- Gi personen eit flytemiddel eller la dei leggje hendene på skuldrene dine
- Symje brystsymjing inn mot land
- Personen ligg på ryggen bak deg og flyter med

Frigjeringsteknikkar: Om ein person i panikk grip tak i deg:
- Dykk under vatn – personen vil instinktivt sleppe for å halde seg oppe
- Drei deg ut av grepet og symje bak personen
- Prøv att med tilnærming bakfrå

Oppsummering

Livredning i vatn handlar om å handle raskt og trygt. Hugs livredningskjeda: førebygging, observasjon, alarmering, redning og førstehjelp. Bruk alltid den tryggaste redningsteknikken: rekkje – kaste – ro – symje. Symje aldri ut til ein person i naud med mindre du er ein trent symjar, og tilnærm deg alltid bakfrå. Det viktigaste er at du aldri set deg sjølv i fare.