3.3 Likviditetsbudsjett

Eit likviditetsbudsjett viser når pengane kjem inn og ut av verksemda. Medan resultatbudsjettet viser planlagt overskot, viser likviditetsbudsjettet om verksemda har nok kontantar til å betale rekningane sine.

Ei verksemd kan ha eit budsjettert overskot i resultatbudsjettet, men likevel få likviditetsproblem hvis:
- Kundane betaler seint (lang kredittid)
- Ein må betale leverandørar raskt (kort kredittid)
- Store investeringar må betalast kontant
- Eigaren tek ut høge privatuttak

Likviditetsbudsjettet vert laga månad for månad (eller veke for veke) for å sikre at verksemda alltid har nok pengar på konto.

Det er viktig å forstå skilnaden mellom rekneskapsmessige storleikar (i resultatbudsjettet) og kontantstraumar (i likviditetsbudsjettet):

Resultatbudsjett:
- Viser inntekter når dei er opptente (når kunden får vara)
- Viser kostnader når dei er pådregne (når vara vert levert til deg)

Likviditetsbudsjett:
- Viser innbetalingar når pengane faktisk kjem inn på kontoen
- Viser utbetalingar når pengane faktisk går ut av kontoen

Eksempel:
Ei bedrift sel varer for 100 000 kr i januar med 30 dagars kreditt.
- I resultatbudsjettet: Inntekt 100 000 kr i januar
- I likviditetsbudsjettet: Innbetaling 100 000 kr i februar

Postar som påverkar resultat, men IKKJE likviditet:
- Avskrivingar (rekneskapsmessig kostnad, inga utbetaling)
- Varelagerendringar (varer kan vere kjøpte tidlegare)

Postar som påverkar likviditet, men IKKJE resultat:
- Investeringar i maskiner (utbetaling no, vert avskrive over mange år)
- Lånopptak og -nedbetalingar
- Privatuttak frå eigar

$$\begin{array}{lr} \text{Innbetalinger:} & \\ \text{Kundeinnbetalinger} & \text{XXX} \\ \text{Andre innbetalinger} & \text{XXX} \\ \hline \text{Sum innbetalinger (A)} & \text{XXX} \\ \hline \text{Utbetalinger:} & \\ \text{Varekjøp} & \text{XXX} \\ \text{Lønnsutbetalinger} & \text{XXX} \\ \text{Andre driftsutbetalinger} & \text{XXX} \\ \text{Investeringer} & \text{XXX} \\ \hline \text{Sum utbetalinger (B)} & \text{XXX} \\ \hline \text{Netto kontantstrøm (A - B)} & \text{XXX} \\ \text{+ Inngående likviditet} & \text{XXX} \\ \hline \text{= Utgående likviditet} & \text{XXX} \\ \hline \end{array}$$

Utgåande likviditet denne månaden blir inngåande likviditet neste månad.

Kontantsal: Innbetaling same månad som salet.
- Ein butikk sel for 200 000 kr kontant i januar → Innbetaling 200 000 kr i januar.

Kredittid 30 dagar: Innbetaling månaden etter salet.
- Sal i januar 200 000 kr → Innbetaling i februar 200 000 kr.

Kredittid 60 dagar: Innbetaling to månader etter salet.
- Sal i januar 200 000 kr → Innbetaling i mars 200 000 kr.

Delbetalingar: Nokre kundar betaler delvis no, delvis seinare.
- Sal 100 000 kr: 40% ved levering, 60% etter 30 dagar
- Januar sal 100 000 kr → Januar innbetaling 40 000 kr, februar innbetaling 60 000 kr.

Tap på fordringar: Nokre kundar betaler aldri. Hvis historisk 2% ikkje betaler, må dette takast med.

Andre innbetalingar:
- Forsikringsutbetalingar
- Sal av gamle driftsmidlar
- Lån som vert teke opp
- Tilskot frå det offentlege

Vanlege betalingsvilkår:
- Kontant ved levering
- 30 dagars kreditt (betaler månaden etter)
- 14 dagars kreditt (betaler i same månad for kjøp tidleg i månaden)

Lønnsutbetalingar: Vanlegvis utbetalt kvar månad, 12 gonger i året. Feriepengar vert utbetalte i juni (10,2% av lønna i fjor).

Andre driftsutbetalingar:
- Husleige (månadleg)
- Straum (månadleg eller kvartalsvis)
- Marknadsføring (når kampanjane vert køyrde)
- Forsikringar (årleg eller kvartalsvis)
- Rekneskapshonorar (kvartalsvis eller årleg)

Investeringar: Vert utbetalte når maskina/utstyret vert kjøpt og levert.

Låneutbetalingar: Avdrag og renter vert betalte etter avtale (månadleg, kvartalsvis).

Skatt: Forskotsskatt vert betalt i 5 terminar (februar, april, juni, august, oktober). Restskatt vert betalt i mai/juni.

Meirverdiavgift (mva): Vert betalt kvar 2. månad (mindre bedrifter) eller kvar månad (større bedrifter). Mva som vert betalt = mva på sal minus mva på kjøp.

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Likviditetsbudsjett: Viser når pengane kjem inn og ut, og om bedrifta har nok kontantar.
- Resultat vs. likviditet: Resultatbudsjettet viser inntekter ved oppteining, likviditetsbudsjettet ved betaling.
- Kundeinnbetalingar: Vert påverka av betalingsvilkår (kontant- vs. kredittsal).
- Utbetalingar: Varekjøp vert betalt etter avtalte kredittvilkår.

Nøkkelomgrep