1.3 Kristent trosinnhold

Kristent trusinnhald

Kva trur eigentleg kristne på? Sjølv om det finst mange ulike kristne retningar og kyrkjesamfunn, deler dei fleste kristne nokre grunnleggjande trusførestillingar. Desse handlar om kven Gud er, kva som er gale med verda, og korleis forholdet mellom Gud og menneske kan gjenopprettast.

I dette kapittelet skal vi sjå på dei viktigaste delane av det kristne trusinnhaldet: trua på éin Gud i tre personar (treeininga), synd og frelse, nåde og tru, og håpet om evig liv. Vi skal òg sjå på den apostoliske truvedkjenninga, som oppsummerer det kristne trusfundamentet.

Trua på éin Gud -- treeininga

Kristendommen er ein monoteistisk religion, det vil seie at kristne trur på berre éin Gud. Men kristne forstår denne eine Gud som tre-einig: Gud er samtidig Fader, Son og Heilag Ande.

Gud Fader er skaparen av himmel og jord. Kristne trur at Gud har skapt verda og held henne oppe. Gud blir ofte skildra som allmektig, allvitande og kjærleg.

Gud Sonen er Jesus Kristus. Kristne trur at Gud vart menneske i Jesus -- dette blir kalla inkarnasjonen (av latin: «å bli kjøt/kropp»). Gjennom Jesu liv, død og oppstode openberra Gud seg for menneska og gjorde frelsa mogleg.

Den heilage ande er Guds kraft og nærvær i verda i dag. Kristne trur at Den heilage ande rettleier, trøystar og styrkjer dei truande. Den heilage ande vart ifølgje Apostelgjerningane sendt til disiplane på pinsedagen, femti dagar etter påske.

Treeininga er eit sentralt, men òg vanskeleg omgrep i kristendommen. Mange har prøvd å forklare det med bilete: som vatn som kan vere is, flytande vatn og damp, men likevel er det same stoffet. Slike bilete er forenklingar, men dei viser at kristne trur at den eine Gud kan erfarast på ulike måtar.

Synd og frelse

Eit sentralt tema i kristendommen er forholdet mellom synd og frelse. Ifølgje kristen lære er alle menneske syndarar -- det vil seie at alle menneske på ulike måtar sviktar Guds vilje og lever i brot med Guds plan.

Syndefallet: Ifølgje 1. Mosebok var dei første menneska, Adam og Eva, skapte i Guds bilete og levde i harmoni med Gud i Edens hage. Men dei braut Guds bod ved å ete av kunnskapens tre, og dette brotet -- syndefallet -- førte til at forholdet mellom Gud og menneske vart øydelagt. Kristne er usamde om kvarvidt syndefallet skal forståast bokstavleg eller symbolsk, men dei fleste er samde om at det uttrykkjer ei grunnleggjande sanning: at menneske har ein tendens til å gjere det som er gale.

Frelse: Kristne trur at Gud sende sin son Jesus Kristus til verda for å frelse menneska frå synda. Gjennom Jesu død på krossen tok han ifølgje kristen tru på seg syndene til verda, og gjennom oppstoda sigra han over døden. Dette gjer det mogleg for menneske å bli forsona med Gud og få evig liv.

Nåde: Frelsa er ifølgje dei fleste kristne ikkje noko menneske kan fortene gjennom gode gjerningar -- ho er ei gåve frå Gud, kalla nåde. Martin Luther la spesielt vekt på dette: menneske blir frelste ved tru åleine (sola fide) og ved nåde åleine (sola gratia), ikkje ved eigne prestasjonar.

Den apostoliske truvedkjenninga

Den apostoliske truvedkjenninga er ei kort oppsummering av den kristne trua som blir brukt i gudstenester i mange kyrkjesamfunn. Ho vart utvikla i den tidlege kyrkja og er delt i tre delar som samsvarar med treeininga:

Om Faderen: «Eg trur på Gud Fader, den allmektige, skaparen av himmel og jord.»

Om Sonen: «Eg trur på Jesus Kristus, Guds einborne Son, vår Herre, som vart unnfanga ved Den heilage ande, fødd av jomfru Maria, pint under Pontius Pilatus, krossfest, daud og gravlagd, fór ned til dødsriket, stod opp frå dei døde tredje dag, fór opp til himmelen, sit ved høgre handa åt Gud, den allmektige Faderen, skal derifrå kome att for å døme levande og døde.»

Om Den heilage ande: «Eg trur på Den heilage ande, ei heilag allmenn kyrkje, samfunnet av dei heilage, tilgjeving for syndene, oppstoda av lekamen og det evige livet.»

Truvedkjenninga uttrykkjer kjernen i kristen tru: Gud som skapar, Jesus som frelsar, og Den heilage ande som verkar i kyrkja og verda. Ho nemner òg sentrale hendingar i Jesu liv og det kristne håpet om oppstode og evig liv.

Håpet om evig liv

Kristne trur at livet ikkje sluttar med døden. Ifølgje kristen tru vil dei døde ein dag stå opp att, og Gud vil døme alle menneske. Dei som har teke imot Guds frelse, vil få evig liv hos Gud.

Førestillingane om kva som skjer etter døden varierer mellom ulike kristne retningar:

- Himmel og helvete: Mange kristne trur at dei frelste kjem til himmelen (evig fellesskap med Gud) og at dei ufrelste går til helvete (evig åtskiljing frå Gud). Nokre tolkar helvete som ein stad med fysisk liding, medan andre forstår det meir symbolsk som fråvær av Guds kjærleik.
- Skjærselden: I katolsk tru finst det òg ein mellomtilstand kalla skjærselden, der sjela blir reinsa før ho kan kome til himmelen. Denne læra finst ikkje i protestantisk eller ortodoks kristendom.
- Jesu attkome: Mange kristne trur at Jesus ein dag vil kome tilbake til jorda, døme levande og døde, og opprette Guds rike for alltid. Dette blir kalla Jesu attkome eller parousia.

Håpet om evig liv er ein viktig del av kristen tru og gjev trøyst ved dødsfall og i vanskelege tider. Det blir uttrykt i truvedkjenninga: «Eg trur på ... oppstoda av lekamen og det evige livet.»

Oppsummering

Kristent trusinnhald kretsar rundt nokre sentrale førestillingar. Treeininga er trua på at Gud er éin, men eksisterer i tre personar: Faderen, Sonen og Den heilage ande. Kristne trur at alle menneske er syndarar, men at Gud tilbyr frelse gjennom Jesu død og oppstode. Denne frelsa er nåde -- ei ufortent gåve frå Gud.

Den apostoliske truvedkjenninga oppsummerer den kristne trua i tre delar som svarar til treeininga. Det doble kjærleiksbodet -- kjærleik til Gud og kjærleik til nesten -- er kjernen i kristen etikk.

Kristne trur òg på eit evig liv etter døden, og mange trur at Jesus ein dag vil kome tilbake. Sjølv om kristne er samde om dei fleste av desse grunnleggjande truselementa, finst det usemjer om detaljar, noko som har ført til ulike retningar og kyrkjesamfunn.