5.2 Risiko og usikkerhet | Matematikk 2P-Y

Risiko i arbeidslivet

Risiko er ein kombinasjon av sannsynet for at noko uønskt skjer, og konsekvensane viss det skjer.

$\text{Risiko} = \text{Sannsynlighet} \times \text{Konsekvens}$

I HMS-arbeid blir det ofte brukt ein risikomatrise for å vurdere og prioritere tiltak.

Risikomatrise

Ein risikomatrise kombinerer sannsyn og konsekvens: Sannsyn (1-5): 1. Svært lite sannsynleg 2. Lite sannsynleg 3. Sannsynleg 4. Mykje sannsynleg 5. Svært sannsynleg Konsekvens (1-5): 1. Uvesentleg 2. Liten 3. Moderat 4. Alvorleg 5. Svært alvorleg Risikotal = Sannsyn \times Konsekvens (1-25)

✏️Eksempel 1: Risikovurdering på byggjeplass

Ein byggjeplass har identifisert følgjande risikoar:

Risiko	Sannsynlighet	Konsekvens
Fall frå stillas	2	5
Kuttskade frå verktøy	4	2
Høyrselsskade frå støy	3	3

a) Rekn ut risikotalet for kvar risiko.
b) Rangér risikoane frå høgast til lågast.
c) Kva tiltak bør prioriterast?

Løysing:

a) Risikotal:
- Fall frå stillas: $2 \times 5 = 10$
- Kuttskade: $4 \times 2 = 8$
- Høyrselsskade: $3 \times 3 = 9$

b) Rangering:
1. Fall frå stillas (10)
2. Høyrselsskade (9)
3. Kuttskade (8)

c) Prioritering:
Fall frå stillas bør prioriterast høgast fordi det har høgast risikotal OG mest alvorleg konsekvens.

📝Oppgave 5.4

Ei bedrift vurderer følgjande risikoar:

Risiko	Sannsynlighet	Konsekvens
Brann i lager	1	5
Straumbrot	3	3
Dataangrep	2	4
Vasslekkasje	4	2

a) Rekn ut risikotalet for kvar risiko.
b) Kva risiko har høgast risikotal?
c) Bedrifta set grense ved risikotal 8. Kva risikoar krev tiltak?

Risikotal

Høgast risikotal

Krev tiltak (≥8)

📝Oppgave 5.5

Eit forsikringsselskap reknar premie basert på risiko.

For bilulukker:
- Sannsyn for ulukke per år: 4 %
- Gjennomsnittleg skadekostnad: 85 000 kr

For bustadbrann:
- Sannsyn per år: 0,3 %
- Gjennomsnittleg skadekostnad: 1 200 000 kr

a) Rekn ut venta årleg skadekostnad for bil.
b) Rekn ut venta årleg skadekostnad for bustad.
c) Viss forsikringsselskapet legg til 30 % for administrasjon og forteneste, kva blir årspremien for kvar?

Venta bilskade

Venta brann

Årspremiar

Løs oppgaven Tren

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Risiko kombinerer sannsyn og konsekvens. Venta kostnad $=$ sannsyn $\cdot$ konsekvens (i kroner).
- Risikomatrise: Sannsyn (1–5) og konsekvens (1–5) gir risikotal $=$ sannsyn $\cdot$ konsekvens. Høgt risikotal tyder at tiltak må prioriterast.
- Forsikring: Lønner seg sjeldan «i snitt», men vernar mot konsekvensar ein ikkje kan bera sjølv.
- Risikovurdering blir brukt i HMS-arbeid på alle arbeidsplassar.

Nøkkelomgrep

Omgrep	Forklaring
Risiko	Kombinasjon av sannsyn og konsekvens
Risikotal	Sannsyn · konsekvens i risikomatrisen
Venta kostnad	Sannsyn · kostnad
HMS	Helse, miljø og tryggleik

Viktige formlar

- Risikotal

=

sannsyn

\cdot

konsekvens
- Venta kostnad

= P \cdot

kostnad

Repetisjonsoppgåver

Din fremgang

0deloppgaver0 / 5 oppgaver