8.1 El colegio - Skolen

En dag på skolen

Skolen fyller en stor del av hverdagen din -- klasserommet, friminuttene, sekken full av bøker. Snart skal du kunne snakke om alt dette på spansk: stedene, utstyret og selve skoledagen. Og du oppdager at en spansk skoledag ser ganske annerledes ut enn den norske.

I dette kapittelet lærer du ord for steder på skolen og skoleutstyr, og hvordan du beskriver skolehverdagen din. Et lite begrep å ta med fra start: på spansk sier man ofte el colegio om skolen generelt, mens el instituto brukes om videregående skole. La oss tre inn på den spanske skolen.

Steder og utstyr

La oss gå gjennom skolebygget. Du har el aula eller la clase (klasserommet), la biblioteca (biblioteket), el gimnasio (gymsalen), el patio (skolegården), la cafetería (kantinen), el laboratorio (laboratoriet), la oficina (kontoret), el pasillo (gangen), los servicios eller el baño (toalettet) og la entrada (inngangen). Et språklig kuriosum: el aula er egentlig hunkjønn, men bruker el i entall fordi det begynner på en betont a-lyd -- i flertall blir det las aulas.

I sekken har du skoleutstyret -- el material escolar: el libro (boken), el cuaderno (notatboken), el bolígrafo eller kort el boli (pennen), el lápiz (blyanten), la goma (viskelæret), la regla (linjalen), la mochila (sekken), el ordenador (datamaskinen), la pizarra (tavlen) og el estuche (pennalet).

Et par regionale forskjeller er greie å kjenne. I Spania sier man el ordenador for datamaskin, mens man i Latin-Amerika oftest sier la computadora. Begge er korrekte. For å snakke om utstyret bruker du verb som necesitar (å trenge) og usar (å bruke): «Necesito un bolígrafo» (jeg trenger en penn), «¿Puedo usar tu goma?» (kan jeg bruke viskelæret ditt?), «¿Dónde está mi libro?» (hvor er boken min?).

En spansk skoledag

Nå skal vi følge en skoledag. På spansk begynner timene med las clases empiezan (timene begynner), så kommer el recreo (friminuttet), timene fortsetter med las clases continúan, deretter la hora de comer (lunsj), og til slutt las clases terminan (timene slutter). Du knytter dette til klokkeslett du kjenner: «Las clases empiezan a las ocho» (timene begynner klokka åtte), «El recreo es a las diez y media» (friminuttet er halv elleve), «Las clases terminan a las cuatro» (timene slutter klokka fire).

For å beskrive selve skolehverdagen bruker du verb som empezar (å begynne), terminar (å slutte), estudiar (å studere), aprender (å lære), enseñar (å undervise), hacer los deberes (å gjøre lekser) og tener clase (å ha time). Slik: «Estudio español en el instituto» (jeg lærer spansk på skolen), «Tengo clase de matemáticas a las nueve» (jeg har mattetime klokka ni), «Hago los deberes por la tarde» (jeg gjør lekser om ettermiddagen).

En liten fortelling viser det i bruk: «Las clases empiezan a las ocho de la mañana. Primero tengo clase de matemáticas. Después tengo clase de español. A las diez y media es el recreo. En el recreo, juego con mis amigos en el patio. Por la tarde, hago los deberes en la biblioteca.» Et kulturblikk hører med: i Spania er skoledagen ofte lengre enn i Norge, gjerne fra åtte til fire med en lang lunsjpause, og det er vanlig med lekser hver dag. Mange elever går til og med på academia -- privat ekstraundervisning -- om ettermiddagen.

Oppsummering

Nå kan du snakke om skolen på spansk. Du kjenner stedene -- el aula, la biblioteca, el gimnasio, el patio og flere -- og skoleutstyret fra el libro til la mochila og el bolígrafo. Du vet at man sier el colegio/el instituto for skolen og el ordenador/la computadora for datamaskin avhengig av region.

Du kan beskrive skoledagen med faste uttrykk -- las clases empiezan, el recreo, las clases terminan -- og verb som estudiar, aprender, hacer los deberes og tener clase, knyttet til klokkeslett med a las. Og du har fått et bilde av den lange spanske skoledagen med lunsjpause, daglige lekser og academia. Med dette kan du fortelle om din egen skolehverdag.