7.4 ¿Qué llevas? - Hva har du på deg?

«Hva har du på deg i dag?»

Du har lært plaggene, fargene og størrelsene -- nå skal du lære å si hva noen faktisk har på seg. For det trenger du ett bestemt verb, et av de mest nyttige i hele klesvokabularet: llevar. Med det kan du beskrive ditt eget antrekk, det vennen din har på seg, og hva man kler seg i når været skifter.

I dette kapittelet lærer du å bøye og bruke llevar. Du kobler klær til vær, og du får et innblikk i skoleuniform-kulturen i den spansktalende verden. La oss finne ut hva alle har på seg.

Verbet llevar

Verbet llevar betyr «å ha på seg», og den gode nyheten er at det er et helt regelrett -ar-verb. Det bøyes slik i presens: yo llevo (jeg har på meg), tú llevas (du har på deg), él/ella/usted lleva (han/hun har på seg), nosotros llevamos (vi har på oss), vosotros lleváis (dere har på dere) og ellos/ellas/ustedes llevan (de har på seg). Lærer du dette mønsteret, kan du dessuten bøye en hel rekke andre -ar-verb på samme måte.

Strukturen i en setning er enkel: subjekt + bøyd llevar + artikkel + plagg + (eventuelt farge). Så «Llevo una camiseta blanca» (jeg har på meg en hvit t-skjorte), «Llevas unos vaqueros azules» (du har på deg blå jeans), «Ella lleva un vestido rojo» (hun har på seg en rød kjole), «Llevamos zapatos negros» (vi har på oss svarte sko).

Du kan også bruke llevar om tilbehør, ikke bare plagg: «Llevo gafas de sol» (jeg har på meg solbriller), «Lleva un reloj» (han har på seg en klokke). For å koble sammen flere ting bruker du y (og): «Pedro lleva unos vaqueros y una camiseta» (Pedro har på seg jeans og en t-skjorte). Husk fortsatt fargesamsvaret fra forrige kapittel -- fargen følger plaggets kjønn og tall.

Klær, vær og uniform

Klær og vær henger tett sammen, og spansk lar deg knytte dem med ordet cuando (når). Når det er varmt -- hace calor -- har du på deg «una camiseta» og «los pantalones cortos». Når det er kaldt -- hace frío -- tar du på «el abrigo», «la bufanda» og «los guantes». Når det regner -- llueve -- trenger du «el impermeable» (regnjakke) og «las botas». Og når sola skinner -- hace sol -- bruker du «las gafas de sol» og «la gorra».

Mønsteret er: cuando + vær + bøyd llevar + klær. Så «Cuando hace calor, llevo una camiseta» (når det er varmt, har jeg på meg en t-skjorte), «Cuando hace frío, llevo un abrigo» (når det er kaldt, har jeg på meg en frakk), «Cuando llueve, llevo un impermeable» (når det regner, har jeg på meg en regnjakke). Du kan også legge til en begrunnelse med por eso (derfor): «Hoy hace frío, por eso llevo un jersey».

Til slutt et kulturelt tema: skoleuniform. I mange spansktalende land, særlig i Latin-Amerika, er uniforme obligatorisk -- gjerne en hvit skjorte og mørke bukser eller skjørt: «En el colegio, llevamos uniforme». I Norge og på spanske offentlige skoler er det vanligere å gå i egne klær: «En el colegio, llevo la ropa que quiero» (på skolen har jeg på meg klærne jeg vil). Nyttige fraser for å snakke om antrekk er Hoy llevo... (i dag har jeg på meg...), Normalmente llevo... (vanligvis...), Mi ropa favorita es... (favorittklærne mine er...) og Me gusta llevar... (jeg liker å ha på meg...). Med disse kan du beskrive både hverdag og spesielle dager.

Oppsummering

Nå kan du si hva du og andre har på seg på spansk. Du behersker verbet llevar (llevo, llevas, lleva, llevamos, lleváis, llevan), et regelrett -ar-verb, og strukturen subjekt + llevar + plagg + farge. Du kan bruke det både om klær og tilbehør, og koble plagg med y.

Du har lært å knytte klær til været med cuando + vær + llevar, der hace calor, hace frío, llueve og hace sol styrer valget, og du kan begrunne med por eso. Og du kjenner skoleuniform-kulturen -- vanlig i Latin-Amerika, sjeldnere i Norge og på spanske offentlige skoler -- med nyttige fraser som Hoy llevo... og Normalmente llevo.... Med dette kan du fortelle hva som helst om antrekk, ditt eget og andres.