3.1 La familia - Familien

Familien står i sentrum

Tenk deg en spansk søndagsmiddag: et langt bord, dampende fat, og rundt det sitter besteforeldre, foreldre, søsken, onkler, tanter og en hel flokk fettere og kusiner. Familien er et sentralt tema i spansk kultur. Familiebånd er sterke i spansktalende land, og det er vanlig å bo nær familien hele livet, samles ofte og holde tett kontakt.

I dette kapittelet lærer du navnene på familiemedlemmene og hvordan du forteller om din egen familie på spansk. Du oppdager også et grunnleggende mønster i språket -- at de fleste familieord finnes i en hankjønns- og en hunkjønnsutgave. La oss bli kjent med familien, ord for ord.

De nære familiemedlemmene

De fleste familieordene kommer i par, med en hankjønnsform på -o og en hunkjønnsform på -a. Foreldrene dine er el padre (far) og la madre (mor). Søsken er el hermano (bror) og la hermana (søster). Besteforeldrene er el abuelo (bestefar) og la abuela (bestemor). Videre har du el tío/la tía (onkel/tante), el primo/la prima (fetter/kusine), el hijo/la hija (sønn/datter) og el sobrino/la sobrina (nevø/niese). Endelsen -o for gutt og -a for jente er et viktig mønster du møter igjen og igjen i spansk.

Når du vil snakke om en hel gruppe med både menn og kvinner, bruker spansk hankjønns flertallsform som samlebetegnelse. Så los padres betyr «foreldrene» (far og mor), los hermanos «søsknene», los abuelos «besteforeldrene», los tíos «onkler og tanter», los primos «fettere og kusiner» og los hijos «barna». Dette er en generell regel: inneholder gruppen begge kjønn, vinner hankjønnsformen.

For å fortelle om familien din bruker du mi (min/mitt) foran familiemedlemmet, verbet llamarse for navn og tener for antall. «Mi madre se llama María» (moren min heter María), «Tengo dos hermanos» (jeg har to søsken). Du kan også si «No tengo hermanos» (jeg har ingen søsken), «Soy hijo único» / «Soy hija única» (jeg er enebarn) eller «Somos tres hermanos» (vi er tre søsken).

Den utvidede familien

Familien stopper ikke ved foreldre og søsken. Spansk har egne ord for hele slekten. Ektefolk er el marido eller el esposo (ektemann) og la mujer eller la esposa (kone). Svigerfamilien består av el suegro/la suegra (svigerfar/svigermor) og el cuñado/la cuñada (svoger/svigerinne). Barnebarn er el nieto/la nieta (gutt/jente), den minste er el bebé (babyen), og selv kjæledyret regnes ofte med -- la mascota.

Når du vil spørre noen om familien deres, har du noen nyttige spørsmål. ¿Tienes hermanos? betyr «har du søsken?», og ¿Cuántos hermanos tienes? «hvor mange søsken har du?». En liten samtale kan lyde slik: «¿Tienes hermanos?» -- «Sí, tengo un hermano y dos hermanas. ¿Y tú?» -- «No tengo hermanos. Soy hijo único.» -- «¿Cómo se llama tu madre?» -- «Mi madre se llama Elena.» Her ser du sí (ja) og no (nei) i bruk, og hvordan du fletter sammen navn, antall og spørsmål til en ekte prat om familien.

Husk at familiebegrepet ofte er bredere i spansktalende land enn i Norge. La familia kan favne besteforeldre, onkler, tanter og fettere som bor i nærheten, og det er vanlig å samles til store middager, særlig på søndager og helligdager. Når du forteller om din egen familie, kan du derfor gjerne ta med flere enn bare de aller nærmeste.

Oppsummering

Nå kan du snakke om familien på spansk. Du kjenner de nære medlemmene -- el padre/la madre, el hermano/la hermana, el abuelo/la abuela og flere -- og du har sett -o/-a-mønsteret som skiller hankjønn fra hunkjønn. Du vet at hankjønns flertall brukes som samlebetegnelse: los padres, los hermanos, los abuelos.

Du kan fortelle om familien din med mi + familiemedlem + se llama, og bruke tener for antall søsken: «Tengo dos hermanos», «Soy hijo único», «Somos tres hermanos». Du kjenner også den utvidede familien -- ektefeller, svigerfamilie, barnebarn og kjæledyr -- og kan stille spørsmål med ¿Tienes hermanos? og ¿Cuántos hermanos tienes?. Og du har lært at i den spansktalende verden er familien ofte stor, nær og varm.