1.2 Me llamo... - Presentere seg

«Og du, hva heter du?»

Du sitter på din første spansktime, og læreren går rundt i ringen. Plutselig er det din tur, og alle ser på deg. «¿Cómo te llamas?» spør hun. Hjertet banker -- men du puster ut, smiler og sier: «Me llamo...». Akkurat det øyeblikket, å kunne si navnet sitt, er noe av det aller første du trenger på et nytt språk.

I dette kapittelet lærer du å presentere deg selv: å si hva du heter, spørre andre om navnet deres, og fortelle hvor gammel du er. Bak disse hverdagslige frasene gjemmer det seg to spennende verb -- llamarse og tener -- som åpner døren til hvordan spansk egentlig fungerer. La oss møte dem.

Å si navnet sitt

Det finnes to vanlige måter å si hva du heter på. Den ene er Me llamo... -- «Jeg heter...» -- og den andre er Soy... -- «Jeg er...». Begge er helt korrekte. «Me llamo María» og «Soy María» betyr det samme; den første er litt mer fullstendig, den andre litt mer direkte.

Når du vil spørre andre, bruker du ¿Cómo te llamas? til en venn eller jevnaldrende, og den høflige ¿Cómo se llama usted? til en lærer eller voksen. Og når noen nettopp har sagt navnet sitt, svarer du gjerne med en høflighetsfrase: Mucho gusto (hyggelig å møte deg), eller Encantado hvis du er gutt og Encantada hvis du er jente. Her gjemmer det seg en liten felle: valget mellom encantado og encantada avhenger av kjønnet til den som snakker, ikke den du snakker til. En gutt sier alltid «encantado», uansett om han hilser på en jente eller en gutt. Til slutt kan du svare Igualmente -- «i like måte».

Bak «me llamo» ligger verbet llamarse, som betyr «å hete» -- bokstavelig «å kalle seg». Dette er et refleksivt verb, som betyr at det har et lite pronomen som peker handlingen tilbake til personen selv. Slik bøyes det i presens: yo me llamo (jeg heter), tú te llamas (du heter), él/ella/usted se llama (han/hun heter, De heter), nosotros nos llamamos (vi heter) og ellos/ellas/ustedes se llaman (de heter). Legg merke til pronomenene -- me, te, se, nos, se -- som følger med på hver person. Når du presenterer noen andre, bruker du tredjepersonen: «Él se llama Juan» (han heter Juan), «Ella se llama Sofía» (hun heter Sofía).

Å fortelle hvor gammel du er

Nå kommer en av de mest overraskende forskjellene mellom norsk og spansk. På norsk er du sytten år -- du bruker verbet «å være». Men på spansk har du sytten år! Spanjoler bruker verbet tener (å ha) når de snakker om alder. Bokstavelig sier de altså «jeg har sytten år».

Du sier alderen din med Tengo __ años (jeg er _ år), der años betyr «år». Vil du spørre en venn, sier du ¿Cuántos años tienes? (hvor gammel er du?), og til en voksen høflig: ¿Cuántos años tiene usted?. Forteller du om en annen, blir det Tiene _ años (han/hun er __ år).

Verbet tener er like nyttig som det er vanlig, og du vil møte det overalt. I presens bøyes det slik: yo tengo, tú tienes, él/ella/usted tiene, nosotros tenemos og ellos/ellas/ustedes tienen. Sett alt sammen, og du har en hel liten presentasjon: «Me llamo Carlos. Tengo dieciséis años» -- jeg heter Carlos, og jeg er seksten år. Tallene dieciséis (16) og quince (15) kommer vi tilbake til i et eget kapittel, men du kan allerede ane at de er nyttige å ha for hånden.

Oppsummering

Nå kan du presentere deg selv på spansk. Du sier hva du heter med Me llamo... eller Soy..., og du spør andre med ¿Cómo te llamas? (uformelt) eller ¿Cómo se llama usted? (høflig). Du svarer pent med Mucho gusto eller med Encantado/Encantada -- husk at formen følger kjønnet til den som snakker.

Du har møtt det refleksive verbet llamarse (me llamo, te llamas, se llama, nos llamamos, se llaman) og lært å presentere andre med «se llama». Og du har oppdaget den store overraskelsen: på spansk har du en alder. Med verbet tener sier du Tengo ___ años, spør med ¿Cuántos años tienes?, og kjenner bøyningen tengo, tienes, tiene, tenemos, tienen. Med navn, høflighetsfrase og alder på plass har du allerede byggesteinene til en ekte presentasjon.