2.2 Middelalderen i Norge

Mellomalderen i Noreg

Mellomalderen i Noreg varte frå om lag år 1050 til 1500. I denne perioden vart
Noreg eit kristent land, og kyrkja fekk stor makt. Det vart bygd kyrkjer og
kloster over heile landet.

Men mellomalderen hadde òg store tragediar - den verste var svartedauden.

Kristninga av Noreg

Vikingane trudde på Odin, Tor og dei andre norrøne gudane. Men rundt år 1000
byrja Noreg å bli kristent.

Olav Tryggvason og Olav den heilage (Olav Haraldsson) var kongar som
jobba for å kristne Noreg. Dei bygde kyrkjer og forlangte at folk skulle døypast.

Olav den heilage døydde i slaget på Stiklestad i 1030. Etter at han døydde vart han
rekna som helgen, og mange valfarta til grava hans i Nidaros (Trondheim).

Steinkyrkjer og stavkyrkjer

I mellomalderen vart det bygd mange kyrkjer i Noreg:

Stavkyrkjer
Stavkyrkjene er bygde av tre med "stavar" (stolpar) som ber taket. Dei har
utskjeringar av drakar og slyngornament. Noreg har dei fleste bevarte
stavkyrkjene i verda (ca. 28 stykk).

Steinkyrkjer
Rike byar og kloster bygde kyrkjer av stein. Nidarosdomen i Trondheim er den
største og flottaste - han tok fleire hundre år å byggje!

Kloster
Munkar og nonner levde i kloster der dei bad, arbeidde og hjelpte fattige.

Svartedauden - den store pesten

I 1349 kom svartedauden til Noreg med eit skip til Bergen. Det var ein
forferdeleg pest som spreidde seg raskt.

Kva var svartedauden?
- Ein smittsam sjukdom (byllepest)
- Spreidde seg med lopper på rotter
- Gav svarte flekkar på huda
- Dei fleste som vart sjuke, døydde

Kva skjedde?
- Om lag halvparten av alle i Noreg døydde
- Heile bygder vart tomme
- Mange gardar vart lagde øyde
- Det tok over 200 år før folketalet var like stort igjen

Dette var den største katastrofen i Noreg nokosinne.

Noreg etter svartedauden

Svartedauden forandra Noreg:

- Færre menneske: Det var ikkje nok folk til å dyrke all jorda
- Fattigare land: Mindre skatt til kongen og kyrkja
- Union: Noreg vart slått saman med Danmark (og Sverige) fordi landet var svakt
- Kalmarunionen (1397): Noreg, Sverige og Danmark fekk felles konge

Noreg var i union med Danmark i over 400 år, heilt til 1814.

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Mellomalderen i Noreg varte frå ca. 1050 til 1500. Noreg vart eit kristent land.
- Kyrkja fekk makt: Det vart bygd stavkyrkjer og steinkyrkjer. Nidarosdomen i Trondheim er den største.
- Svartedauden: Pesten kom til Bergen i 1349 og drap om lag halvparten av folket i Noreg.
- Union: Etter svartedauden vart Noreg svekt og gjekk i union med Danmark (Kalmarunionen 1397).

Hugs!