7.3 Revisor og regnskapsfører

Alle verksemder i Noreg må føre rekneskap og levere årsrekneskap. For mange bedrifter er det også krav om revisjon. Men kva er eigentleg skilnaden på ein rekneskapsførar og ein revisor?

I dette kapitlet ser vi på:
- Rolla og autorisasjonskrava til rekneskapsføraren
- Rolla og uavhengigheita til revisor
- Internkontroll og risikostyring

Ein rekneskapsførar fører den daglege rekneskapsføringa i verksemda. Dette inkluderer:

Arbeidsoppgåver:
- Registrere alle inn- og utbetalingar
- Føre kjøps- og salsreskontro (faktura til/frå kundar og leverandørar)
- Avstemme bankkonti
- Rekne ut og betale meirverdiavgift (mva)
- Rekne ut lønningar og trekkje skatt
- Utarbeide årsrekneskap og årsmelding
- Levere skattemelding

Eksempel:
Ein liten butikk har rekneskapsførar som kjem éin gong i månaden for å registrere alle fakturaer, avstemme kassen, og sende inn mva-melding.

Rekneskapsføraren sikrar at verksemda følgjer rekneskapslova og har god kontroll på økonomien.

Frå 2004 har Noreg hatt krav om autorisasjon for alle som driv rekneskapsføring for andre.

Autorisasjonsplikt:
Alle som driv rekneskapsføring profesjonelt må vere:
- Autorisert rekneskapsførar – grunnleggjande autorisasjon
- Godkjend rekneskapsførar – høgare kompetanse og erfaring

Krav for autorisasjon:
1. Bestått godkjend rekneskapsutdanning
2. Minimum to års praksis i rekneskapsføring
3. Vere registrert i Rekneskapsførarregisteret
4. Følgje etiske retningslinjer

Kvifor autorisasjon?
- Sikrar fagleg kompetanse hos rekneskapsførarar
- Vernar verksemder mot feil og svindel
- Gir ansvarleggjering gjennom tilsynsmyndigheit
- Styrkjer tilliten til rekneskapsbransjen

Tilsyn:
Finanstilsynet fører tilsyn med autoriserte rekneskapsførarar og kan tilbakekalle autorisasjon ved brot på reglane.

Eksempel:
Ein rekneskapsførar som juksar med rekneskapen til kundar kan miste autorisasjonen og bli forbode å drive rekneskapsføring.

Ein revisor er uavhengig kontrollør som går gjennom rekneskapen til verksemda og stadfester at han er korrekt. Revisor jobbar ikkje for verksemda, men skal vere objektiv og uavhengig.

Hovudoppgåva til revisor:
Revisor skal stadfeste at årsrekneskapet gir eit rettvisande bilete av den økonomiske stillinga til verksemda. Dette blir gjort gjennom:

1. Kontroll av rekneskap: Sjekke at alle bilag, fakturaer og transaksjonar er korrekt registrerte
2. Vurdering av verdiar: Kontrollere at eigedelar og gjeld er rett verdsette
3. Risikovurdering: Vurdere risiko for feil og svindel
4. Revisjonsmelding: Skrive rapport som stadfester eller avvik frå rekneskapen

Eksempel:
Eit AS leverer årsrekneskap som viser 5 millionar kr i omsetning. Revisor går gjennom alle fakturaer, kontoutskrifter og bilag, og stadfester at tala stemmer. Revisor skriv deretter ei revisjonsmelding som seier om rekneskapen er rett eller ikkje.

Konklusjon:
Revisor er den økonomiske vaktbikkja til verksemda som sikrar at rekneskapen er truverdig og korrekt.

Ikkje alle verksemder må bruke revisor. Krav til revisjon avheng av storleiken på verksemda.

Revisjonsplikt for AS:
Eit aksjeselskap må ha revisor viss det oppfyller minst to av desse kriteria:

1. Salsinntekter > 6 millionar kr
2. Balansesum (eigedelar) > 23 millionar kr
3. Tal på tilsette > 10 årsverk

Eksempel 1 – Revisjonspliktig:
Eit AS har 8 millionar kr i sal, 15 millionar kr i balanse, og 12 tilsette → Oppfyller to kriterium → Må ha revisor

Eksempel 2 – Ikkje revisjonspliktig:
Eit AS har 4 millionar kr i sal, 10 millionar kr i balanse, og 5 tilsette → Oppfyller ingen kriterium → Treng ikkje revisor

Unntak:
- Små AS kan velje bort revisor viss dei er under grensene
- Konsernselskap må alltid ha revisor
- Allmennaksjeselskap (ASA) må alltid ha revisor

Frivillig revisjon:
Sjølv om det ikkje er krav, kan verksemda velje å bruke revisor frivillig. Dette gir auka truverde overfor bankar og investorar.

Krav til uavhengigheit:
- Revisor kan ikkje vere tilsett i verksemda
- Revisor kan ikkje eige aksjar i verksemda
- Revisor kan ikkje ha nære familieforhold til leiinga
- Revisor kan ikkje gi råd som påverkar rekneskapen

Eksempel på brot:
Ein revisor hjelper eit AS med å utarbeide årsrekneskapet, og reviderer deretter same rekneskap. Dette er ikkje tillate fordi revisor då kontrollerer sitt eige arbeid.

Rotasjon av revisor:
For å sikre uavhengigheit må mange selskap byte revisor regelmessig (kvart 7.-10. år). Dette hindrar at revisor blir for «komfortabel» med kunden.

Konklusjon:
Truverdet til revisor avheng av uavhengigheit. Viss revisor har interessekonflikt, mistar revisjonen verdien sin.

Formål med internkontroll:
- Førebyggje feil og svindel
- Sikre påliteleg rekneskapsføring
- Verne eigedelar mot tjuveri og misbruk
- Sikre at lover og reglar blir følgde

Eksempel på internkontroll:
1. Arbeidsdeling: Ulike personar godkjenner og betaler fakturaer
2. Autorisasjon: Berre dagleg leiar kan godkjenne kjøp over 50 000 kr
3. Avstemming: Bankkonto blir avstemt kvar månad
4. Tilgangskontroll: Berre kasseraren har tilgang til kassen
5. Bilagskontroll: Alle utbetalingar må dokumenterast med bilag

Eksempel:
Ein butikk har regel om at to personar må telje kassen ved slutten av dagen. Dette hindrar at éin person kan stele pengar utan å bli oppdaga.

Rolla til revisor:
Revisor vurderer om verksemda har god internkontroll. Svak internkontroll aukar risiko for feil og svindel.

Konklusjon:
God internkontroll reduserer risiko og gir betre oversikt over økonomien.

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Rekneskapsførar: Fører den daglege rekneskapsføringa; må vere autorisert ved føring for andre.
- Revisor: Uavhengig kontrollør som stadfester at rekneskapen er korrekt.
- Revisjonsplikt: Avheng av storleiken på verksemda.
- Uavhengigheit og internkontroll: Revisor må vere objektiv; internkontroll er det eigne kontrollsystemet til bedrifta.

Nøkkelomgrep