2.2 Jødedommen
Grunnleggende om jødedommen og jødiske tradisjoner.
Jødedommen
Jødedommen er ein av dei eldste religionane i verda - over 3000 år gammal!
Dei som høyrer til jødedommen blir kalla jødar. Kristendommen og islam har
begge røter i jødedommen.
Jødar trur på:
- Éin Gud: Jødedommen var den første religionen som lærte at det berre finst éin Gud
- Pakta: Gud har ein spesiell avtale med det jødiske folket
- Toraen: Dei fem Mosebøkene - dei heilagaste tekstane
- Boda: 613 bod om korleis ein skal leve
- Dei ti bod: Dei viktigaste reglane frå Gud
Jødar ventar framleis på Messias - ein frelsar som skal kome.
Toraen - dei heilage skriftene
Toraen er dei fem første bøkene i Bibelen (Mosebøkene).
- Ho er skriven på hebraisk
- Ho blir oppbevart i ei spesiell skapopning kalla Toraskrinet i synagogen
- Ho er skriven for hand på ein lang skriftrull
- Ein bruker ein peikar (jad) når ein les for ikkje å røre teksten
Toraen inneheld forteljingar om Abraham, Moses og historia til det jødiske folket,
pluss mange reglar for korleis ein skal leve.
Synagogen - jødanes gudshus
Synagogen er staden der jødar samlast for å be og lese frå Toraen.
I synagogen finn ein:
- Toraskrinet: Der Toraen blir oppbevart
- Bimah: Ei forhøgning der ein les frå Toraen
- Evigvarande lys: Eit lys som alltid brenn framfor Toraskrinet
Sabbaten (shabbat) er den heilagaste dagen i veka. Han varer frå fredag kveld
til laurdag kveld. Då kviler jødar og går i synagogen.
Viktige jødiske høgtider:
Pesach (påske): Feirar at israelittane vart frigjorde frå Egypt under Moses.
Ein et usyra brød (matzah) i ei veke.
Rosh Hashana: Jødisk nyttår. Ein blæs i eit horn kalla shofar.
Jom Kippur: Forsoningsdagen - den heilagaste dagen. Ein faster og ber om tilgjeving.
Hanukka: Lysfesten. Ein tenner lys i ein lysestake med åtte armar (hanukiah) i åtte dagar.
Menorah: Ein sjuarma lysestake, eit gammalt jødisk symbol
Kippa: Ei lita hette som jødiske menn ber på hovudet som teikn på respekt for Gud
Mezuzah: Ein liten behaldar med bibelvers som blir festa på dørkarmane
Kva heiter den heilage skrifta til jødane?
Kva heiter den heilagaste skrifta til jødane?
Kva dag er heilag for jødar kvar veke?
Kva dag er den heilagaste dagen i veka for jødar?
Samanlikn jødedommen med kristendommen.
Nemn éi ting som er likt i jødedommen og kristendommen.
Nemn éi ting som er forskjellig mellom jødedommen og kristendommen.
Oppsummering
I dette kapittelet har du lært:
- Jødedommen: Ein av dei eldste religionane i verda, over 3000 år gammal
- Éin Gud: Jødedommen var den første religionen som lærte at det berre finst éin Gud
- Toraen: Dei fem Mosebøkene, dei heilagaste tekstane
- Synagogen: Jødanes gudshus, der Toraen blir oppbevart i Toraskrinet
- Sabbaten: Den heilagaste dagen i veka, frå fredag kveld til laurdag kveld
Hugs!
- Toraen blir oppbevart på ein lang skriftrull.
- Davidsstjerna er eit symbol på det jødiske folket.
Dette kapitlet er skrevet av Anthropics toppmodeller (Claude Opus og Claude Fable) og er foreløpig ikke manuelt gjennomgått — kvalitetskontrollen gjøres av uavhengige KI-agenter, og innmeldte feil rettes fortløpende. Funnet en feil? Meld fra, så retter vi den. Les mer om hvordan innholdet lages.