1.1 Helsetjenestens oppbygning | Helsearbeiderfag VG2

Den norske helsetenesta

Den norske helsetenesta er bygd opp som eit offentleg finansiert system der alle innbyggjarar har rett til nødvendig helsehjelp. Systemet er delt i to hovudnivå: primærhelsetenesta (kommunane) og spesialisthelsetenesta (sjukehusa).

I dette kapittelet lærer du:
- Korleis helsetenesta er organisert
- Skilnaden mellom primær- og spesialisthelseteneste
- Helsefagarbeidaren sin plass i systemet
- Tydinga av samhandlingsreforma

Primærhelsetenesta

Primærhelsetenesta er den delen av helsetenesta som kommunane har ansvar for. Ho omfattar fastlegar, heimesjukepleie, sjukeheim, helsestasjon, psykisk helseteneste, fysioterapi og legevakt. Primærhelsetenesta er regulert av helse- og omsorgstenestelova og skal vere innbyggjarane sitt første kontaktpunkt med helsetenesta.

Kommunale helsetenester

Kommunane har ansvar for eit breitt spekter av helsetenester:

Heimebaserte tenester:
- Heimesjukepleie og praktisk bistand
- Brukarstyrt personleg assistanse (BPA)
- Kvardagsrehabilitering
- Velferdsteknologi og tryggleiksalarmar

Institusjonsbaserte tenester:
- Sjukeheim med langtids- og korttidsplassar
- Rehabiliteringsavdelingar
- Lindrande einingar
- Omsorgsbustader med heildøgnsbemanning

Andre tenester:
- Fastlegeordninga
- Helsestasjon og skulehelseteneste
- Psykisk helse- og rustenester
- Legevakt og akuttmedisinsk beredskap

Spesialisthelsetenesta

Spesialisthelsetenesta er den delen av helsetenesta som dei fire regionale helseføretaka har ansvar for. Ho omfattar sjukehus, poliklinikkar, ambulanseteneste, laboratorium og spesialisert rehabilitering. Spesialisthelsetenesta tek imot pasientar som treng meir avansert behandling enn kommunen kan tilby, vanlegvis etter tilvising frå fastlege.

📝Oppgave 1.1.1

Kva for ein del av helsetenesta har kommunen ansvar for?

Samhandlingsreforma

Samhandlingsreforma (2012) endra fordelinga av oppgåver mellom kommunar og sjukehus. Målet var å:

- Førebyggje meir: Kommunane skal satse på førebygging framfor reparasjon
- Tidlegare innsats: Pasientar skal få hjelp tidleg, før problema veks
- Nærleik til brukaren: Fleire tenester skal ytast der folk bur
- Betre samarbeid: Koordinerte tenester mellom kommune og sjukehus

Reforma innebar at kommunane overtok ansvar for utskrivingsklare pasientar og fekk plikt til å tilby døgnopphald for augneblikkeleg hjelp. Dette har auka behovet for kompetente helsefagarbeidarar i kommunane.

📝Oppgave 1.1.2

Forklar med eigne ord kva samhandlingsreforma innebar, og korleis ho påverka helsefagarbeidaren si rolle i kommunehelsetenesta.

📝Oppgave 1.1.3

Kva var eit av hovudmåla med samhandlingsreforma?

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Primærhelsetenesta er kommunen sitt ansvar og inkluderer fastlegar, sjukeheim og heimesjukepleie
- Spesialisthelsetenesta blir driven av helseføretaka og inkluderer sjukehus og poliklinikkar
- Samhandlingsreforma flytta oppgåver til kommunane og styrkte førebygging
- Helsefagarbeidarar jobbar hovudsakleg i primærhelsetenesta

Nøkkelomgrep

Omgrep	Forklaring
Primærhelseteneste	Kommunen sine helsetenester (fastlege, sjukeheim, heimesjukepleie)
Spesialisthelseteneste	Sjukehus og spesialiserte behandlingstilbod
Samhandlingsreforma	Reform frå 2012 som styrkte kommunane si rolle
Helse- og omsorgstenestelova	Regulerer kommunen sine helse- og omsorgstenester

📝Oppgave 1.1.4

Teikn eit enkelt organisasjonskart som viser korleis den norske helsetenesta er organisert med stat, helseføretak, kommunar og dei ulike tenestetypane.

📝Oppgave 1.1.5

Drøft fordelar og utfordringar med samhandlingsreforma sett frå helsefagarbeidaren sitt perspektiv.