1.3 Subjuntivo en cláusulas temporales - Tidssetninger

«Når jeg kommer hjem...» — men når da?

Du sender en melding til en venn: «Når jeg kommer hjem, ringer jeg deg.» På norsk er det enkelt. På spansk må du først svare på et spørsmål: har du allerede kommet hjem, eller skal det skje senere? For svaret avgjør hvilken modus du må bruke.

Hvis du ennå ikke har kommet hjem — handlingen ligger i framtiden — sier du Cuando llegue a casa, te llamaré, med konjunktiv llegue. Men hvis du forteller om noe som allerede har skjedd, blir det Cuando llegué a casa, te llamé, med indikativ llegué. Samme konjunksjon, cuando, men to helt ulike verbformer.

Dette er logikken i konjunktiv i tidssetninger. Tidskonjunksjoner som cuando, después de que, hasta que og en cuanto krever konjunktiv når handlingen peker framover mot noe som ennå ikke har skjedd, men indikativ når de viser til fortid eller til en vane. Og så finnes det én konjunksjon som alltid krever konjunktiv, uansett — den skal vi også møte.

Cuando: framtid mot fortid og vane

La oss bli kjent med cuando skikkelig, for den oppfører seg som en kameleon. Når den peker mot framtiden, mot noe som ikke har skjedd ennå, krever den konjunktiv. Cuando llegue a casa, te llamaré (når jeg kommer hjem, ringer jeg deg) — du er ikke hjemme ennå. Cuando tenga dinero, viajaré (når jeg har penger, reiser jeg) — pengene finnes ikke ennå. Usikkerheten om når det skjer, driver fram konjunktiv: llegue, tenga.

Men snu blikket bakover. Når cuando viser til noe som allerede har skjedd, til fortid, faller den tilbake på indikativ: Cuando llegué a casa, te llamé (da jeg kom hjem, ringte jeg deg). Her er hendelsen avsluttet og sikker.

Det finnes en tredje variant: vanen. Når du beskriver noe som skjer gang på gang, som en rutine, bruker du også indikativ: Cuando llego a casa, siempre como (når jeg kommer hjem, spiser jeg alltid). Ordet siempre (alltid) er ofte et tegn på at vi snakker om en vane, og da er det indikativ — llego. Så cuando alene avgjør ingenting; det er tidsperspektivet som bestemmer.

Antes de que — det evige unntaket

Om cuando er en kameleon, er antes de que (før) en konstant. Denne konjunksjonen krever alltid konjunktiv, uansett om handlingen ligger i framtid eller fortid. Tenk på det slik: «før» peker per definisjon mot noe som ikke har skjedd ennå på det tidspunktet vi snakker om — og derfor er det alltid en viss uvirkelighet i den.

Se på framtiden: Antes de que salgas, cierra la puerta (før du går, lukk døren). Og se på fortiden: Antes de que llegara, preparé la cena (før han kom, laget jeg middag). I begge tilfeller står verbet i konjunktiv — salgas, llegara — selv om resten av setningen er fortid.

De andre tidskonjunksjonene følger derimot den samme framtidslogikken som cuando. Después de que termine la clase, iremos al cine (etter timen drar vi på kino) — framtid, konjunktiv. Hasta que no aprendas, no saldrás (inntil du lærer, går du ikke ut) — framtid, konjunktiv. En cuanto llegue, empezamos (så snart han kommer, begynner vi) — framtid, konjunktiv. Huskeregelen din blir dermed klar: cuando og søsknene retter seg etter tidsperspektivet, men antes de que står alltid med konjunktiv.

Oppsummering

Vi startet med en enkel melding — «når jeg kommer hjem, ringer jeg deg» — og oppdaget at spansk krever at du først bestemmer tidsperspektivet. Tidskonjunksjoner som cuando, después de que, hasta que og en cuanto krever konjunktiv når handlingen peker mot framtiden: Cuando llegue, te llamaré. Men de tar indikativ når de viser til fortid (Cuando llegué, te llamé) eller til en vane (Cuando llego, siempre como).

Den store unntaket er antes de que, som alltid krever konjunktiv, enten setningen ligger i framtid eller fortid. Spør deg selv: har handlingen skjedd, eller ligger den foran oss? Ligger den foran — konjunktiv. Og møter du antes de que — konjunktiv uansett.