4.2 Ortogonal projeksjon og snittegning

Ortogonal projeksjon

Ortogonal (rettvinkla) projeksjon viser objektet frå vinkelrett på ulike sider.

Standardvisningar:
- Frontvisning: Hovudvisning, mest informativ
- Toppvisning: Sett ovanfrå
- Sidevisning: Høgre eller venstre side

1. vinkel projeksjon (Europeisk):
Brukast i Noreg og Europa.
- Objektet er mellom betraktaren og projeksjonsplanet
- Toppvisninga er UNDER frontvisninga
- Høgre sidevisning er til VENSTRE

3. vinkel projeksjon (Amerikansk):
Brukast i USA.
- Projeksjonsplanet er mellom betraktar og objekt
- Toppvisninga er OVER frontvisninga
- Høgre sidevisning er til HØGRE

Symbol:
Teikninga skal ha symbol som viser projeksjonsmetoden.

Val av visningar:
- Vel færrast mogleg visningar som gir full informasjon
- Vel hovudvisning som viser mest karakteristisk form
- Unngå unødvendige skjulte linjer

Eksempel - Rettvinkla profil:
Ein L-profil vises i:
- Front: Viser L-forma
- Side: Viser tjukkleiken
- Topp: Ikkje nødvendig (gir ingen ny info)

Snitt og snittteikning

Snitt brukast for å vise indre detaljar tydeleg.

Kvifor snitt?
- Unngår mange skjulte linjer
- Viser holrom og indre konstruksjon
- Gjer teikninga lettare å lese

Snittprinsipp:
1. Tenk deg at emnet skjerast med eit plan
2. Fjern den næraste delen mentalt
3. Teikn det som står att
4. Skraver dei skorne flatene

Snittplanmerking:
- Snittlinja vises i nabovisninga med strek-prikk-tjukk
- Piler viser synsretninga
- Bokstavar identifiserer snittet (A-A)

Skravering:
- Tynne linjer i 45° vinkel
- Avstanden er avhengig av storleiken
- Same komponent = same skraveringsretning
- Ulike komponentar = ulik retning (i samanstilling)

Snitttypar:

Heilt snitt:
Snittar heile emnet.

Halvt snitt:
Halvparten snitta, halvparten usnitta. For symmetriske delar.

Utsnitt (lokalt snitt):
Viser berre eit lite område. Brotlinje avgrensar.

Trappesnitt:
Snitt som går i fleire plan for å vise ulike detaljar.

Roterbart snitt:
Tverrsnitt rotert 90° inn i visninga.

Detaljteikningar og forstørringar

Detalj-utsniving:
Når ein detalj er for liten til å visast tydeleg, lagar ein ei forstørra detaljvisning.

Markering:
- Sirkel eller rektangel rundt området
- Bokstav-identifikasjon (Detail A)
- Eiga visning i større målestokk

Eksempel:
Hovudteikning i 1:2, detalj av liten radius i 2:1.

Partielle visningar:
Når heile visninga ikkje er nødvendig, bryt ein henne av med brotlinje.

Symmetriske delar:
- Kan visast som halvpart
- Symmetrilinjer i enden med to korte strekar

Repeterande mønster:
- Vis starten av mønsteret
- Indiker tal og avstand
- Ikkje nødvendig å teikne alle

Avbrot for lange delar:
- Brotlinje med sikksakkmønster
- Begge endar teiknast
- Mål oppgir total lengd

Detaljnivå:
Vel rett detaljnivå for føremålet:
- Oversiktsteikning: Berre hovudformer
- Produksjonsteikning: Alle detaljar
- Monteringsrettleiing: Berre monteringsrelevant info

Lese og tolke teikningar

Systematisk teikningslesing:

1. Tittelfelt:
- Kva er dette?
- Kva for materiale?
- Kva for målestokk?
- Revisjonsstatus?

2. Hovudform:
- Forstå 3D-forma frå visningane
- Identifiser hovudgeometrien

3. Detaljar:
- Hol, spor, fasingar
- Indre konstruksjon (frå snitt)
- Overflatebehandling

4. Mål og toleransar:
- Hovudmål
- Kritiske toleransar
- Overflatekrav

5. Merknader:
- Spesielle krav
- Behandlingar
- Referansar til standardar

Vanlege symbol:
- ⌀: Diameter
- □: Firkant
- ⌒: Boge
- ∠: Vinkel
- Rz, Ra: Overflatekrav

Eksempel - Tolke teikning:
Ei teikning viser:
- Front: Rektangel med senter-sirkel
- Topp: Rektangel
- Høgre: Halvt snitt med gjengehol

Tolking: Rektangulær blokk med gjenga gjennomgåande hol.