2.1 Vikingtiden
Vikingenes liv, reiser og samfunn.
Vikingtida
Vikingtida varte frå om lag år 800 til 1050. I denne perioden reiste folk frå
Noreg, Sverige og Danmark over store avstandar med skipa sine. Dei var kjende som
vikingar.
Vikingane var bønder, handverkarar, handelsmenn og nokre gonger krigarar. Dei var
flinke til å byggje skip og navigere på havet.
Dei fleste vikingar var:
- Bønder som dyrka jord og heldt dyr
- Handverkarar som laga verktøy, smykke og skip
- Handelsmenn som bytte varer med andre land
- Nokre var krigarar som tok med seg verdiar frå andre stader
Ordet "viking" kan bety "den som dreg på tokt" eller "den som kjem frå vika".
Skipa til vikingane
Vikingane var meistrar i å byggje skip. Dei hadde to hovudtypar:
Langskip
- Lange og smale
- Brukte til krigstokt og reiser
- Kunne ha 20-60 roarar
- Hadde eit firkanta segl
Knarr
- Breiare og djupare
- Brukt til handel og transport
- Kunne frakte mykje last
Skipa var bygde slik at dei kunne segle på djupt hav OG gå opp elvar og leggje
til på grunne strender. Dette gjorde vikingane svært mobile!
Kvar reiste vikingane?
Vikingane reiste over heile den kjende verda:
Vest
- Island (busette seg rundt 870)
- Grønland (busette seg rundt 985)
- Nord-Amerika (Leiv Eiriksson, ca. år 1000)
- England, Irland, Frankrike
Aust
- Svenske vikingar reiste til Russland
- Nokre kom heilt til Konstantinopel (Istanbul)
Sør
- Middelhavet
- Spania og Nord-Afrika
Korleis levde vikingane?
Garden
Dei fleste vikingane budde på gardar. Dei dyrka korn, grønsaker og hadde husdyr som kyr, grisar, sauer og høner.
Mat
Vikingane åt brød, graut, fisk, kjøt, mjølk og ost. Dei drakk vatn, mjølk og mjød (honningvin).
Klede
Menn brukte tunika og bukser. Kvinner brukte lange kjolar. Kleda var laga av ull og lin.
Religion
Vikingane trudde på mange gudar, som Odin, Tor og Frøya. Rundt år 1000 vart Noreg kristna.
Vikingane hadde mange gudar:
Odin - Allfader, gud for visdom og krig
Tor - Gud for torden og styrke, bar hammaren Mjølner
Frøya - Gudinne for kjærleik og fruktbarheit
Loke - Luregud, laga ofte trøbbel
Vikingane trudde at tapre krigarar kom til Valhall når dei døydde.
Kven var Leiv Eiriksson, og kva gjorde han?
Han segla frå Grønland og fann eit nytt land i vest - Vinland (sannsynlegvis Newfoundland i Canada). Dette skjedde om lag 500 år før Columbus kom til Amerika!
Leiv kalla landet Vinland fordi det voks ville druer der (eller kanskje bær som såg ut som druer). Vikingane prøvde å busetje seg der, men gav opp etter nokre år.
Utforsk livet til vikingane.
Skildre kvifor vikingskipa var så viktige for vikingane.
Kva var dei fleste vikingane i kvardagen - krigarar eller noko anna?
Oppsummering
I dette kapittelet har du lært:
- Vikingtida varte frå ca. år 800 til 1050. Vikingane kom frå Noreg, Sverige og Danmark.
- Flest var bønder: Dei fleste vikingane var bønder, handverkarar og handelsmenn, ikkje berre krigarar.
- Dyktige sjøfararar: Langskip vart brukte til reiser og tokt, knarr til handel. Skipa kunne segle på hav og opp elvar.
- Reiste langt: Vikingane nådde Island, Grønland og Nord-Amerika (Leiv Eiriksson) i vest, og heilt til Konstantinopel i aust.
Hugs!
- Vikingane trudde på mange gudar, som Odin, Tor og Frøya, før Noreg vart kristna rundt år 1000.
- Eit langskip var smalt og raskt, ein knarr var breiare og brukt til last.
Dette kapitlet er skrevet av Anthropics toppmodeller (Claude Opus og Claude Fable) og er foreløpig ikke manuelt gjennomgått — kvalitetskontrollen gjøres av uavhengige KI-agenter, og innmeldte feil rettes fortløpende. Funnet en feil? Meld fra, så retter vi den. Les mer om hvordan innholdet lages.