4.3 Bidragskalkylen

Dekningsbidrag og dekningsgrad.

25 min

6 oppgaver

DekningsbidragBidragskalkyle

Du leser den tradisjonelle versjonen

Din fremgang i kapitlet

0 / 6 oppgaver

Bidragskalkylen er ein forenkla kalkyle som berre tek omsyn til variable kostnader. Han viser kor mykje kvart seld produkt bidreg til å dekkje faste kostnader og gi overskot. Bidragskalkylen er spesielt nyttig for kortsiktige avgjerder og lønnsemdsanalysar.

Dekningsbidrag (DB) er differansen mellom salsinntekt og variable kostnader:

$\text{Dekningsbidrag} = \text{Salsinntekt} - \text{Variable kostnader}$

Dekningsbidraget viser kor mykje kvar seld eining bidreg til å dekkje dei faste kostnadene. Når alle faste kostnader er dekte, blir resten av dekningsbidraget til overskot (resultat).

Dekningsbidrag per eining:
$\text{DB per eining} = \text{Salspris} - \text{VK per eining}$

✏️Eksempel

Døme: Dekningsbidrag per eining

Ei bedrift sel eit produkt for 450 kr. Variable kostnader per eining er 280 kr.

Dekningsbidrag per eining:
$\text{DB} = 450 - 280 = 170 \text{ kr}$

Dette betyr at kvar seld eining bidreg med 170 kr til å dekkje faste kostnader og gi overskot.

Viss bedrifta sel 1000 einingar, blir totalt dekningsbidrag:
$1000 \times 170 = 170\,000 \text{ kr}$

Resultat blir rekna ut ved å trekkje faste kostnader frå totalt dekningsbidrag:

$\text{Resultat} = \text{Totalt DB} - \text{Faste kostnader}$

Eller meir detaljert:
$\text{Resultat} = \text{Salsinntekt} - \text{Variable kostnader} - \text{Faste kostnader}$

Viss resultatet er positivt, har bedrifta overskot. Viss det er negativt, har bedrifta underskot.

✏️Eksempel

Døme: Resultatberekning

Ei bedrift har:
- Salspris: 450 kr per eining
- Variable kostnader: 280 kr per eining
- Faste kostnader: 120 000 kr per månad
- Seld tal: 1000 einingar

Berekning:

Salsinntekt:
$1000 \times 450 = 450\,000 \text{ kr}$

Variable kostnader:
$1000 \times 280 = 280\,000 \text{ kr}$

Dekningsbidrag:
$450\,000 - 280\,000 = 170\,000 \text{ kr}$

Resultat:
$170\,000 - 120\,000 = 50\,000 \text{ kr overskot}$

Dekningsgrad viser kor stor del av salsinntekta som er dekningsbidrag:

$\text{Dekningsgrad} = \frac{\text{Dekningsbidrag}}{\text{Salsinntekt}} \times 100\%$

Dekningsgraden kan reknast både per eining og totalt. Ein høg dekningsgrad betyr at ein stor del av salsinntekta er tilgjengeleg for å dekkje faste kostnader og gi overskot.

✏️Eksempel

Døme: Dekningsgrad

Frå førre døme:
- Salspris: 450 kr
- Variable kostnader: 280 kr
- Dekningsbidrag: 170 kr

Dekningsgrad per eining:
$\frac{170}{450} \times 100\% = 37.8\%$

Dette betyr at 37.8% av salsprisen er dekningsbidrag.

Dekningsgrad totalt (1000 einingar):
$\frac{170\,000}{450\,000} \times 100\% = 37.8\%$

Dekningsgraden er den same per eining og totalt når alle einingar har same pris og variable kostnader.

Oppsett av bidragskalkyle

Ei bidragskalkyle blir ofte presentert slik:

Post	Beløp
Salsinntekt	xxx kr
- Variable kostnader	xxx kr
= Dekningsbidrag	xxx kr
- Faste kostnader	xxx kr
= Resultat	xxx kr

Dette oppsettet viser tydeleg korleis ein kjem frå salsinntekt til resultat.

✏️Eksempel

Døme: Fullstendig bidragskalkyle

Ein restaurant har følgjande tal for ein månad:
- Tal på gjester: 1200
- Gjennomsnittspris per gjest: 385 kr
- Variable kostnader per gjest: 165 kr
- Faste kostnader: 185 000 kr

Bidragskalkyle:

Post	Beløp
Salsinntekt	1200 × 385 = 462 000 kr
- Variable kostnader	1200 × 165 = 198 000 kr
= Dekningsbidrag	264 000 kr
- Faste kostnader	185 000 kr
= Resultat	79 000 kr

Dekningsbidrag per gjest:

385 - 165 = 220 \text{ kr}

Dekningsgrad:

\frac{264\,000}{462\,000} \times 100\% = 57.1\%

Bruk av bidragskalkylen

Bidragskalkylen blir brukt til:

1. Kortsiktige prisavgjerder: Så lenge prisen er høgare enn variable kostnader, gir salet eit positivt bidrag.

2. Produktmiks: Samanlikne lønnsemda til ulike produkt ved å sjå på dekningsbidrag per eining.

3. Spesialordrar: Vurdere om ein skal akseptere ein ordre til lågare pris enn normalt.

4. Nedlegging: Vurdere om ein skal leggje ned ei produktlinje eller avdeling.

5. Kapasitetsutnytting: Rekne ut kor mykje ein må selje for å gå i null (nullpunktanalyse).

Viktig: Bidragskalkylen eignar seg best for kortsiktige avgjerder. På lang sikt må alle kostnader dekkjast, ikkje berre dei variable.

✏️Eksempel

Døme: Spesialordre

Ei bedrift har ledig kapasitet og får ein førespurnad om å produsere 500 einingar til 320 kr per eining. Normal salspris er 450 kr, og variable kostnader er 280 kr per eining.

Analyse:

Dekningsbidrag ved normalordre:
$450 - 280 = 170 \text{ kr per eining}$

Dekningsbidrag ved spesialordre:
$320 - 280 = 40 \text{ kr per eining}$

Totalt dekningsbidrag frå spesialordre:
$500 \times 40 = 20\,000 \text{ kr}$

Konklusjon: Sjølv om prisen (320 kr) er lågare enn normalpris (450 kr), gir ordren eit positivt dekningsbidrag på 40 kr per eining. Sidan bedrifta har ledig kapasitet og ikkje får ekstra faste kostnader, bør ordren aksepterast. Han gir 20 000 kr ekstra til dekning av faste kostnader og overskot.

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært:

- Bidragskalkylen: Forenkla kalkyle som berre tek med variable kostnader.
- Dekningsbidrag: Salsinntekt minus variable kostnader; bidreg til å dekkje faste kostnader.
- Resultat: Totalt dekningsbidrag minus faste kostnader.
- Dekningsgrad: Dekningsbidrag som del av salsinntekta.

Viktige formlar

\text{Dekningsbidrag} = \text{Salsinntekt} - \text{Variable kostnader}

\text{Resultat} = \text{Totalt DB} - \text{Faste kostnader}

\text{Dekningsgrad} = \frac{\text{Dekningsbidrag}}{\text{Salsinntekt}} \times 100\%

Nøkkelomgrep

Omgrep	Forklaring
Bidragskalkyle	Kalkyle med berre variable kostnader
Dekningsbidrag	Salsinntekt minus variable kostnader
Dekningsgrad	DB som del av salsinntekt
Produktmiks	Samansetning av selde produkt

Oppgaver

Dette kapitlet er skrevet av Anthropics toppmodeller (Claude Opus og Claude Fable) og er foreløpig ikke manuelt gjennomgått — kvalitetskontrollen gjøres av uavhengige KI-agenter, og innmeldte feil rettes fortløpende. Funnet en feil? Meld fra, så retter vi den. Les mer om hvordan innholdet lages.