2.4 De fem søylene

Dei fem søylene i islam

Viss dei seks trusartiklane er det ein muslim skal tru, er dei fem søylene (arkan al-islam) det ein muslim skal gjere. Dei fem søylene er dei viktigaste religiøse pliktene i islam og utgjer grunnstrukturen i den religiøse praksisen til ein muslim.

Dei fem søylene er:
1. Shahada -- trusvedkjenninga
2. Salat -- dei fem daglege bønene
3. Zakat -- den religiøse avgifta (almissa)
4. Sawm -- fasta i ramadan
5. Hajj -- pilegrimsreisa til Mekka

Desse fem pliktene er felles for nesten alle muslimar, uavhengig av om dei er sunni eller sjia, og uavhengig av kvar i verda dei bur. Lat oss sjå på kvar av dei.

Salat -- dei fem daglege bønene

Muslimar er pålagde å be fem gonger om dagen, med andletet vendt mot Kabaen i Mekka. Dei fem bønetidene er:

- Fajr -- morgonbøna (før soloppgang)
- Dhuhr -- middagsbøna
- Asr -- ettermiddagsbøna
- Maghrib -- kveldsbøna (etter solnedgang)
- Isha -- nattebøna

Før bøna utfører muslimar ein rituell vask (wudu) av hender, andlet og føter. Bøna følgjer ei fast rekkjefølgje av rørsler -- ståande, bøygd, knelande og med panna mot bakken (sujud) -- medan ein resiterer koranvers, mellom anna sura al-Fatiha.

Muslimar kan be kvar som helst -- heime, på jobb, ute eller i moskéen. På fredagar samlar mange muslimske menn seg til juma-bøn (fredagsbøn) i moskéen, der det også blir halde ei preike (khutba). Moskéen er den heilage bygninga til islam og fungerer som bønestad, møteplass og undervisningslokale.

Bøna er meir enn eit ritual -- ho er ein måte å halde kontakten med Gud gjennom heile dagen. Mange muslimar opplever bøna som eit augneblink av ro, refleksjon og nærleik til Gud midt i kvardagen.

Sawm -- fasta i ramadan

I den heilage månaden ramadan (den niande månaden i den islamske kalenderen) fastar muslimar frå soloppgang til solnedgang. Under fasta avstår ein frå mat, drikke, røyking og seksuelle relasjonar i dei lyse timane. Etter solnedgang blir fasta broten med eit måltid kalla iftar, ofte innleidd med dadlar og vatn.

Fasta har fleire formål: å styrkje sjølvdisiplinen, å utvikle medkjensle med dei fattige, å reinse kropp og sjel, og å kome nærare Gud. Ramadan er også ei tid for auka bøn, koranlesing og fellesskap.

Barn, sjuke, gravide, ammande, reisande og eldre er fritekne frå fasta, men mange av desse skal ta att fastedagane seinare eller gi mat til fattige som kompensasjon.

Ramadan blir avslutta med Eid al-Fitr («festmåltidet»), ei av dei to store islamske høgtidene, med festmåltid, gåver og fellesskap.

Hajj -- pilegrimsreisa til Mekka

Hajj er den årlege pilegrimsreisa til Mekka som alle muslimar som har helse og økonomi til det, er pålagde å gjennomføre minst éin gong i livet. Hajj finn stad i den tolvte månaden i den islamske kalenderen og samlar kvart år over to millionar pilegrimar frå heile verda.

Under hajj utfører pilegrimane ei rekkje ritual, mellom anna:
- Ihram: Alle kler seg i kvite, usydde klede som symboliserer likskap og audmjukheit framfor Gud
- Tawaf: Å gå sju gonger rundt Kabaen
- Sa'y: Å gå mellom høgdene Safa og Marwa
- Wuquf: Å stå på sletta ved Arafat i bøn

Hajj blir avslutta med Eid al-Adha («offerfesten»), som markerer kor villig Ibrahim var til å ofre son sin på Guds bod. Dette er den største islamske høgtida.

Oppsummering

Dei fem søylene i islam er dei viktigaste religiøse pliktene for ein muslim: shahada (trusvedkjenninga), salat (dei fem daglege bønene), zakat (den religiøse avgifta til fattige), sawm (fasta i ramadan) og hajj (pilegrimsreisa til Mekka).

Bøna strukturerer dagen med fem faste bønetider, og fredagsbøna i moskéen er eit viktig fellesskap. Zakat sikrar at dei fattige får hjelp. Ramadan-fasta styrkjer sjølvdisiplinen og medkjensla, og blir avslutta med Eid al-Fitr. Hajj samlar millionar av muslimar i Mekka og blir avslutta med Eid al-Adha.

Dei fem søylene gir islam ein tydeleg struktur og bind muslimar over heile verda saman i felles praksis, uavhengig av nasjonalitet, språk eller kultur.