5.3 Digitale medier og kommunikasjon | Kommunikasjon og kultur 1

Digitale medium og konvergens

Den digitale utviklinga har endra medielandskapet fundamentalt. Tidlegare var avis, radio og TV klart åtskilde medium med ulike distribusjonsformer. I dag smeltar desse saman på digitale plattformer. Ei nettavis inneheld tekst, bilete, video og podkast. Ein TV-kanal har app, nettside og sosiale medium-kontoar. Denne samansmeltinga blir kalla mediekonvergens.

I dette kapittelet skal du lære:
- Kva mediekonvergens inneber
- Korleis plattformøkonomien fungerer
- Kva brukarmedverknad tyder for medieinnhaldet
- Konsekvensar av digitaliseringa for mediebransjen

Mediekonvergens

Mediekonvergens tyder at ulike medieformer smeltar saman. Teknologisk konvergens inneber at éi og same eining (t.d. smarttelefonen) kan brukast til å lese aviser, sjå TV, høyre radio og kommunisere på sosiale medium. Innhaldskonvergens tyder at media blandar sjangrar og format, slik at ei nettavis òg har video og podkast.

✏️Eksempel: Smarttelefonen som konvergenspunkt

For 20 år sidan trong du ei avis for nyheiter, ein radio for musikk, ein TV for seriar, ein telefon for samtalar og eit kamera for bilete. I dag gjer smarttelefonen alt dette og meir. Han er blitt eit konvergenspunkt der alle medieformer møtest.

NRK er eit godt eksempel: Dei produserer innhald for TV, radio, nett, appar og sosiale medium. Det same innhaldet blir tilpassa ulike plattformer. Ei nyheitssak kan starte som ein tweet, bli til ein nettartikkel, diskuterast i ein podkast og visast i Dagsrevyen.

📝Oppgave 5.3.1

Kva tyder mediekonvergens?

Plattformøkonomi

Plattformøkonomi skildrar ein forretningsmodell der digitale plattformer koplar saman ulike brukargrupper. I mediesamanheng er plattformer som Google, Facebook og YouTube mellommenn som koplar innhaldsprodusentar med publikum og annonsørar. Plattformene tener pengar på brukardata og annonsesal, utan nødvendigvis å produsere eige innhald.

✏️Eksempel: YouTube som plattform

Korleis fungerer plattformøkonomien på YouTube?

YouTube produserer ikkje innhald sjølv, men tilbyr ei plattform der brukarane lastar opp videoar. YouTube-modellen koplar tre grupper:

1. Innhaldsskaparar som lagar videoar (t.d. norske YouTubarar)
2. Sjåarar som ser på videoane
3. Annonsørar som betalar for å vise reklame

YouTube får ein del av annonseinntektene, innhaldsskaparane får resten. Jo meir tid sjåarane bruker på plattforma, jo meir annonseinntekter blir generert. Difor er algoritmane designa for å halde sjåarane på plattforma lengst mogleg.

📝Oppgave 5.3.2

Forklar kva plattformøkonomi inneber, og drøft korleis denne forretningsmodellen kan påverke medieinnhaldet vi ser.

Brukarmedverknad og delingskultur

Digitaliseringa har gjort publikum til aktive deltakarar i medieproduksjonen. Omgrepet prosument (ei samanslåing av produsent og konsument) skildrar brukarar som både konsumerer og produserer medieinnhald.

Former for brukarmedverknad:
- Kommentarfelt under nettartiklar
- Deling og spreiing av innhald på sosiale medium
- Borgarjournalistikk og augevitnerapportar
- Brukargenererte vurderingar og omtalar
- Podkastar og YouTube-kanalar drivne av privatpersonar

Denne utviklinga har gitt fleire stemmer tilgang til offentlegheita, men reiser òg spørsmål om kvalitet, ansvar og truverd.

📝Oppgave 5.3.3

Kva skildrar omgrepet "prosument"?

Oppsummering

- Mediekonvergens tyder at ulike medieformer smeltar saman
- Plattformøkonomien koplar innhaldsskaparar, brukarar og annonsørar
- Algoritmane prioriterer engasjement og kan påverke innhaldskvaliteten
- Prosumentar er brukarar som både produserer og konsumerer innhald
- Digitaliseringa gir fleire tilgang til offentlegheita, men utfordrar kvalitetskontrollen

📝Oppgave 5.3.4

Vel ei norsk mediebedrift (t.d. NRK, VG, Aftenposten). Skildre korleis ho har tilpassa seg mediekonvergensen ved å bruke fleire plattformer og format.

📝Oppgave 5.3.5

Diskuter fordelar og ulemper med at vanlege brukarar kan publisere innhald på lik linje med profesjonelle medium. Bruk omgrepet prosument i svaret.