28 Smarthussystemer

Kva er smarthus?

Eit smarthus er ein bustad der tekniske system er automatiserte og kan styrast sentralt eller fjernkontrollerast.

Kva kan automatiserast?
- Belysning (dimming, fargar, scener)
- Oppvarming og kjøling
- Persienner og markiser
- Tryggleik (alarm, kamera, lås)
- Underhaldning (lyd, video)
- Energistyring
- Hushaldningsapparat

Fordelar med smarthus:
- Komfort og bekvemmelegheit
- Energiinnsparing (automatisk senking)
- Auka tryggleik
- Tilgjengelegheit (universell utforming)
- Fjernkontroll frå mobil

Nivå av smarthus:

1. Enkle smarteiningar
- Wifi-pærer, smarte stikkontaktar
- Inga sentral styring
- Kvar eining har eigen app

2. Hub-basert system
- Sentraleining koordinerer
- Felles app for alle einingar
- Scener og automatiseringar

3. Fullintegrert system
- KNX, Crestron, Control4
- Kabla infrastruktur
- Profesjonell installasjon
- Høg pålitelegheit

Kommunikasjonsprotokollar

Trådlause protokollar:

Wi-Fi
- Standard heimenettverk
- Høg båndbreidd
- Relativt høgt straumforbruk
- Mange smarte einingar brukar dette

Zigbee
- Lågt straumforbruk
- Mesh-nettverk (einingar vidaresender)
- Treng hub/gateway
- Philips Hue, IKEA Tradfri

Z-Wave
- Lågt straumforbruk
- Mesh-nettverk
- Meir proprietær enn Zigbee
- Mange tryggleiksprodukt

Bluetooth
- Kort rekkjevidd
- Bluetooth Mesh for større nettverk
- Direkte telefon-tilkopling

Thread/Matter
- Nyaste standard (Apple, Google, Amazon samarbeid)
- IPv6-basert
- Mesh-nettverk
- Mål: Universell kompatibilitet

Kabla protokollar:

KNX
- Europeisk standard
- Busskabel (grøn twisted pair)
- Svært påliteleg
- Profesjonelt system

Modbus
- Industri-protokoll
- Blir brukt i nokre smarthus-system
- RS485 eller TCP/IP

KNX-systemet

Kva er KNX?
KNX er ein verdsstandard for bygningsautomasjon. Det er eit ope system der produkt frå ulike produsentar kan kommunisere.

Systemoppbygnad:

Busskabel
Grøn twisted-pair kabel som koplar alle einingar.
- Straumforsyning (29V DC)
- Datakommunikasjon
- Maks 64 einingar per linje

Straumforsyning
Leverer 29V til busslinja. Blir plassert i sikringsskap.

Aktuatorar
Utførande einingar:
- Dimmarar for lys
- Brytarar for på/av
- Persiennestyrarar
- Varmeventilar

Sensorar
Registrerer hendingar:
- Veggtastar
- Rørslesensorar
- Temperatursensorar
- Lyssensorar

Systemeiningar
- USB-grensesnitt (for programmering)
- IP-router (for nettverkstilkopling)
- Liniekoplarar (for større anlegg)

Programmering:
- ETS-software (Engineering Tool Software)
- Grafisk konfigurasjon
- Gruppeadresser koplar sensorar til aktuatorar
- Logikk og scener

Døme:
Tast "Alt av" sender signal til gruppeadresse 1/1/1.
Alle lysdimmarar lyttar på 1/1/1 og slår av.

Planlegging av smarthus

Steg 1: Behovsanalyse
- Kva ønskjer kunden å automatisere?
- Budsjett
- Nybygg eller oppgradering?
- Teknisk kompetanse

Steg 2: Velje system

DIY-system (IKEA, Philips Hue):
- Billig oppstart
- Enkelt å installere
- Avgrensa integrasjon

Hub-system (Homey, SmartThings):
- Støttar mange protokollar
- Kraftig automatisering
- Krev noko teknisk interesse

Profesjonelle system (KNX, Crestron):
- Høg kostnad
- Skreddarsydd løysing
- Profesjonell installasjon og support

Steg 3: Kabling
For nybygg: Vurder framtidssikker kabling!
- Trekkjerøyr for framtidig behov
- Ethernet til alle rom
- Eventuelt KNX-busskabel

Steg 4: Einingsliste
Lag liste over alle einingar og funksjonar:
- Kvar lyskrets
- Varmekjelder
- Persienner
- Tryggleiksutstyr

Steg 5: Programmering og testing
- Konfigurer alle einingar
- Lag scener og automatiseringar
- Test grundig
- Dokumenter og gje opplæring

Typiske automatiseringar:
- "God morgon": Lys gradvis opp, varme opp bad
- "Borte": Alt lys av, senk temp, aktiver alarm
- "God natt": Slå av lys, lås dører, senk temp