3.5 Riving og sanering
Sikker riving av bygninger og håndtering av farlige materialer.
Riving av bygningar
Riving krev nøye planlegging og tryggleik.
Typar riving:
- Totalriving: Heile bygningen blir fjerna
- Delvis riving: Delar av bygningen blir behaldne
- Selektiv riving: Nøye demontering for gjenbruk
Planlegging:
- Kartlegg farlege materialar
- Søk rivingsløyve
- Lag rivingsplan med HMS
- Planlegg avfallshandtering
Tryggingstiltak:
- Avsperring av området
- Støvdemping (vatning)
- Støtdemping ved fall
- Stabil konstruksjon under arbeid
- Fortløpande vurdering av stabilitet
Farlege materialar
Eldre bygningar kan innehalde helsefarlege stoff.
Asbest:
- Brukt 1920-1980
- Isolasjon, plater, golvbelegg
- Kreft og lungeskadar
- Må kartleggjast og sanerast av sertifisert
PCB:
- Brukt 1950-1980
- Fugemassar, måling, betong
- Hormonforstyrrande, kreftframkallande
- Spesialavfall
Bly:
- Eldre måling, vassrøyr
- Nerveskadar, nyreproblem
- Må behandlast som farleg avfall
Kvikksølv:
- Gamle termometer, lysrøyr
- Svært giftig
- Spesialavfall
Kartlegging:
Før riving må sertifisert firma kartleggje farlege stoff. Prøver blir tekne og analyserte. Saneringsplan blir laga.
Kva er skilnaden på totalriving og selektiv riving?
Nemn tre farlege materialar som kan finnast i eldre bygningar.
Kvifor må asbest kartleggjast før riving?
Kva tiltak blir gjorde for tryggleik ved riving?
Kva må gjerast før riving av ein bygning frå 1970?
Kva er PCB, og kvar kan det finnast?
Korleis blir asbesthaldig materiale som blir oppdaga under riving, handtert?
Oppsummering
I dette kapittelet har du lært:
- Rivetypar: Selektiv riving demonterer for gjenbruk av materialar.
- Farlege materialar: Asbest (1920-1980) og PCB (1950-1980) er helsefarlege og krev sanering.
- Kartlegging: Farlege materialar som bly og kvikksølv må kartleggjast før riving.
- Tryggleik: Rette tiltak vernar arbeidarane mot eksponering.
Nøkkelomgrep
| Omgrep | Forklaring |
|---|---|
| Selektiv riving | Nøye demontering for gjenbruk |
| Asbest | Kreftframkallande fiber i eldre byggjemateriale |
| PCB | Giftig stoff i fugemassar og måling |
| Sanering | Fjerning av forureining eller farlege materialar |
Oppgaver
Dette kapitlet er skrevet av Anthropics toppmodeller (Claude Opus og Claude Fable) og er foreløpig ikke manuelt gjennomgått — kvalitetskontrollen gjøres av uavhengige KI-agenter, og innmeldte feil rettes fortløpende. Funnet en feil? Meld fra, så retter vi den. Les mer om hvordan innholdet lages.