1.3
Løn, skatt og trekk

1.3 Løn, skatt og trekk

Alle fag for VG2

Trygdeavgift, trinnskatt, skatt på alminneleg inntekt, frådrag og nettoløn (2026-satsar).

50 min
12 oppgaver
TrygdeavgiftTrinnskattAlminneleg inntektFrådragNettoløn
Du leser den tradisjonelle versjonen
Din fremgang i kapitlet
0 / 12 oppgaver

Løn, skatt og trekk

Skatt på løn finansierer skule, helse, vegar og trygder. I dette delkapittelet reknar vi ut kor mykje skatt ein arbeidstakar betaler, og kor mykje som blir att.

I dette kapittelet skal du lære:
- kva trygdeavgift, trinnskatt og skatt på alminneleg inntekt er
- korleis minstefrådrag og personfrådrag verkar
- korleis du reknar ut samla skatt, nettoløn og gjennomsnittsskatt

Alle satsar er frå inntektsåret 2026 (skatteetaten.no). Satsane blir endra kvart år, men framgangsmåten er den same. Meirverdiavgift og andre avgifter står i delkapittel 1.5.

Skatt på løn

Skatten på løn består av tre delar:

- Trygdeavgift: 7,6 %7{,}6\,\% av løna (bruttoinntekta)
- Trinnskatt: ein progressiv skatt på løna, sjå tabellen
- Skatt på alminneleg inntekt: 22 %22\,\% av inntekta etter frådrag

Trinnskatt, 2026-satsar:

TrinnInntekt i trinnetSats
–0 – 226 100 kr0 %
1226 100 – 318 300 kr1,7 %
2318 300 – 725 050 kr4,0 %
3725 050 – 980 100 kr13,7 %
4980 100 – 1 467 200 kr16,8 %
5over 1 467 200 kr17,8 %

Kvar sats gjeld berre den delen av inntekta som ligg i trinnet.

✏️Eksempel: Rekne trinnskatt

Rekn ut trinnskatten for ein person med ei bruttoinntekt på 500 000 kr. Bruk 2026-satsane.

Trinn 1:

(318 300−226 100)⋅0,017=92 200⋅0,017=1 567,40 kr\begin{aligned} &(318\,300 - 226\,100) \cdot 0{,}017 \\ = {}&92\,200 \cdot 0{,}017 \\ = {}&1\,567{,}40 \text{ kr} \end{aligned}

Trinn 2:

(500 000−318 300)⋅0,040=181 700⋅0,040=7 268 kr\begin{aligned} &(500\,000 - 318\,300) \cdot 0{,}040 \\ = {}&181\,700 \cdot 0{,}040 \\ = {}&7\,268 \text{ kr} \end{aligned}

Samla trinnskatt:

1 567,40+7 268=8 835,40 kr1\,567{,}40 + 7\,268 = 8\,835{,}40 \text{ kr}

Svar: Trinnskatten blir 8 835 kr (2026-satsar).

📝Oppgave 1

Rekn ut trinnskatten for ein person med 350 000 kr i bruttoinntekt. Bruk 2026-satsane i tabellen over.

📝Oppgave 2

Kva er meint med at trinnskatten er «progressiv»?

Skattefrådrag
Frådrag gjer grunnlaget for skatten på alminneleg inntekt mindre. Trygdeavgift og trinnskatt blir rekna av heile løna, utan frådrag. Dei viktigaste frådraga (2026):

- Minstefrådrag: 46 %46\,\% av løna, men høgst 95 70095\,700 kr
- Personfrådrag: 114 540114\,540 kr, som alle får
- Renteutgifter: renter på lån blir trekte frå alminneleg inntekt

Alminneleg inntekt=bruttoinntekt−minstefra˚drag−andre fra˚drag\begin{aligned} \text{Alminneleg inntekt} &= \text{bruttoinntekt} \\ &\quad - \text{minstefrådrag} \\ &\quad - \text{andre frådrag} \end{aligned}

Skatt pa˚ alminneleg inntekt=(alminneleg inntekt−personfra˚drag)⋅0,22\begin{aligned} &\text{Skatt på alminneleg inntekt} \\ = {}&(\text{alminneleg inntekt} - \text{personfrådrag}) \cdot 0{,}22 \end{aligned}

✏️Eksempel: Forenkla skatteutrekning

Rekn ut skatten på alminneleg inntekt for ein person med 450 000 kr i bruttoinntekt. Bruk 2026-satsane: minstefrådrag 46 % (høgst 95 700 kr) og personfrådrag 114 540 kr.

Minstefrådrag: 0,46⋅450 000=207 0000{,}46 \cdot 450\,000 = 207\,000 kr, som er meir enn taket. Vi brukar 95 70095\,700 kr.

Alminneleg inntekt:

450 000−95 700=354 300 kr450\,000 - 95\,700 = 354\,300 \text{ kr}

Grunnlag etter personfrådrag:

354 300−114 540=239 760 kr354\,300 - 114\,540 = 239\,760 \text{ kr}

Skatt:

239 760⋅0,22=52 747,20 kr239\,760 \cdot 0{,}22 = 52\,747{,}20 \text{ kr}

Svar: Skatten på alminneleg inntekt er 52 747 kr. (I tillegg kjem trinnskatt og trygdeavgift.)

📝Oppgave 3

Ein person har ei bruttoinntekt på 380 000 kr. Minstefrådraget er 46 % av brutto, men høgst 95 700 kr. Personfrådraget er 114 540 kr. Rekn ut skatten på alminneleg inntekt (22 %). (2026-satsar)

Trygdeavgift, nettoløn og gjennomsnittsskatt
Trygdeavgift finansierer folketrygda (pensjon, sjukepengar, helsetenester). For løn er satsen 7,6 %7{,}6\,\% av bruttoinntekta (2026). Den som tener under 99 65099\,650 kr, betaler inga trygdeavgift, og for inntekter litt over denne grensa er avgifta lågare. Frå ca. 143 200143\,200 kr er ho 7,6 %7{,}6\,\% av heile løna.

Samla skatt og nettoløn:

Samla skatt=trygdeavgift+trinnskatt+skatt pa˚ alminneleg inntekt\begin{aligned} \text{Samla skatt} &= \text{trygdeavgift} + \text{trinnskatt} \\ &\quad + \text{skatt på alminneleg inntekt} \end{aligned}

Nettoløn=bruttoløn−samla skatt\text{Nettoløn} = \text{bruttoløn} - \text{samla skatt}

Gjennomsnittsskatten er samla skatt i prosent av bruttoinntekta:

Gjennomsnittsskatt=samla skattbruttoinntekt⋅100 %\text{Gjennomsnittsskatt} = \frac{\text{samla skatt}}{\text{bruttoinntekt}} \cdot 100\,\%

✏️Døme: Heile skatteutrekninga

Mona har ei bruttoløn på 600 000 kr i 2026. Ho har ingen andre frådrag enn minstefrådrag og personfrådrag. Finn samla skatt, nettoløn og gjennomsnittsskatt.

Trygdeavgift:

600 000⋅0,076=45 600 kr600\,000 \cdot 0{,}076 = 45\,600 \text{ kr}

Trinnskatt:

92 200⋅0,017+(600 000−318 300)⋅0,040=1 567,40+11 268=12 835,40 kr\begin{aligned} &92\,200 \cdot 0{,}017 + (600\,000 - 318\,300) \cdot 0{,}040 \\ = {}&1\,567{,}40 + 11\,268 \\ = {}&12\,835{,}40 \text{ kr} \end{aligned}

Skatt på alminneleg inntekt (minstefrådraget treffer taket 95 70095\,700 kr):

(600 000−95 700−114 540)⋅0,22=389 760⋅0,22=85 747,20 kr\begin{aligned} &(600\,000 - 95\,700 - 114\,540) \cdot 0{,}22 \\ = {}&389\,760 \cdot 0{,}22 \\ = {}&85\,747{,}20 \text{ kr} \end{aligned}

Samla skatt:

45 600+12 835,40+85 747,20=144 182,60 kr45\,600 + 12\,835{,}40 + 85\,747{,}20 = 144\,182{,}60 \text{ kr}

Nettoløn:

600 000−144 182,60=455 817,40 kr600\,000 - 144\,182{,}60 = 455\,817{,}40 \text{ kr}

Gjennomsnittsskatt:

144 182,60600 000⋅100 %≈24,0 %\frac{144\,182{,}60}{600\,000} \cdot 100\,\% \approx 24{,}0\,\%

Svar: Samla skatt er ca. 144 183 kr, nettoløna ca. 455 817 kr og gjennomsnittsskatten ca. 24,0 %.

📝Oppgave 4

Kor stor er trygdeavgifta på ei løn på 450 000 kr i 2026 (sats 7,6 %)?

📝Oppgave 5

Aisha har ei bruttoløn på 380 000 kr i 2026 og ingen andre frådrag enn minstefrådrag og personfrådrag.

a

Finn trygdeavgifta.

b

Finn trinnskatten.

c

Bruk svaret i oppgåve 3 og finn samla skatt og nettoløn.

d

Finn gjennomsnittsskatten.

Løs oppgaven
✏️Eksempel: Overtid, pensjonstrekk og skattetrekk

Selma har timeløn 240 kr. Ein månad jobbar ho 150 vanlege timar og 12 overtidstimar. Arbeidsavtalen gir 40 % overtidstillegg. Pensjonstrekket er 2 % og skattetrekket 31 % av bruttoløna. Kor mykje får ho utbetalt?

Overtidssats: 240⋅1,40=336240 \cdot 1{,}40 = 336 kr per time

Vanlege timar: 150⋅240=36 000150 \cdot 240 = 36\,000 kr

Overtid: 12⋅336=4 03212 \cdot 336 = 4\,032 kr

Bruttoløn: 36 000+4 032=40 03236\,000 + 4\,032 = 40\,032 kr

Pensjonstrekk: 40 032⋅0,02=800,6440\,032 \cdot 0{,}02 = 800{,}64 kr

Skattetrekk: 40 032⋅0,31=12 409,9240\,032 \cdot 0{,}31 = 12\,409{,}92 kr

Utbetalt: 40 032−800,64−12 409,92=26 821,4440\,032 - 800{,}64 - 12\,409{,}92 = 26\,821{,}44 kr

Svar: Selma får utbetalt 26 821,44 kr.

Oppsummering

I dette kapittelet har du lært (2026-satsar):

- Trygdeavgift: 7,6 %7{,}6\,\% av løna
- Trinnskatt: progressiv skatt; kvar sats gjeld berre inntekta i sitt trinn
- Skatt på alminneleg inntekt: 22 %22\,\% av (alminneleg inntekt − personfrådrag)
- Frådrag: minstefrådrag (46 %46\,\%, høgst 95 70095\,700 kr) og personfrådrag (114 540114\,540 kr) gjer berre grunnlaget for skatten på alminneleg inntekt mindre
- Overtid: timeløn pluss overtidstillegg, til dømes 1,40⋅1{,}40 \cdot timeløna ved 40 % tillegg
- Nettoløn = bruttoløn − samla skatt; gjennomsnittsskatt = samla skatt / bruttoinntekt · 100 %

Nøkkelomgrep


OmgrepForklaring
Progressiv skattSkatteprosenten aukar med inntekta
TrinnskattSkatt i trinn over bestemte inntektsgrenser
TrygdeavgiftAvgift til folketrygda, prosent av løna
MinstefrådragAutomatisk frådrag for arbeidstakarar
PersonfrådragBotnfrådrag alle skattytarar får
GjennomsnittsskattSamla skatt i prosent av bruttoinntekta
📝Oppgave 6

Lag ei skatteutrekning for ein person med 520 000 kr i bruttoinntekt i 2026.

a

Finn minstefrådraget (46 %, høgst 95 700 kr).

b

Finn skatten på alminneleg inntekt (22 % av alminneleg inntekt minus personfrådraget 114 540 kr).

c

Finn trinnskatten.

d

Finn trygdeavgifta (7,6 %).

e

Finn samla skatt og gjennomsnittsskatten.

Løs oppgaven
📝Oppgave 7

Drøft kvifor Noreg har eit progressivt skattesystem. Kva er argumenta for og mot at dei som tener mest, betaler ein høgare del i skatt? Bruk gjerne taleksempel for å illustrere poenga dine.

Repetisjonsoppgåver
Din fremgang
0deloppgaver0 / 5 oppgaver

Dette kapitlet er skrevet av Anthropics toppmodeller (Claude Opus og Claude Fable) og er foreløpig ikke manuelt gjennomgått — kvalitetskontrollen gjøres av uavhengige KI-agenter, og innmeldte feil rettes fortløpende. Funnet en feil? Meld fra, så retter vi den. Les mer om hvordan innholdet lages.